جواب فعالیت صفحه ۴۵ ریاضی نهم

بازگشت به صفحه کتاب

ریاضی نهم

ریاضی نهم

صفحه ۴۵
شکل فعالیتشکل فعالیت
سؤال 1

در نزدیکی منزل ترانه و شهرزاد، بوستانی هست که در آن یک پل فلزی به شکل نیم‌دایره وجود دارد. بچه‌ها برای بازی از پله‌های آن بالا می‌روند. می‌دانیم فاصلۀ ابتدای پل (نقطۀ A) از انتهای آن (نقطۀ B) ۱۰ متر است. ترانه روی پلۀ C نشسته است که از انتهای پل ۶ متر فاصله دارد (BC=۶) و شهرزاد روی پلۀ D نشسته است که از ابتدای پل همین مقدار فاصله دارد. آنها حدس می‌زنند که باید فاصله‌شان از پایه‌های مقابل برابر باشد؛ یعنی AC=BD. درستی حدس آنها را به دو روش ثابت کنید.

۱ـ نشان دهید زاویه‌های \(\hat{D}\) و \(\hat{C}\) در شکل، قائمه است. طول‌های AC و BD را به کمک قضیهٔ فیثاغورس محاسبه کنید و نشان دهید : \(AC=BD\)

۲ـ به کمک هم‌نهشتی مثلث‌های ACB و ADB، نشان دهید \(AC=BD\).

پاسخ

روش اول: با قضیهٔ فیثاغورس

الف) قائمه بودن زاویه‌های \(\hat{C}\) و \(\hat{D}\):
نقاط A، B، C و D روی نیم‌دایره‌ای به قطر AB قرار دارند. هر زاویهٔ محاطی که رو به قطر نیم‌دایره باشد، قائمه است. پس:
\[\hat{C}=90^\circ \quad \text{و} \quad \hat{D}=90^\circ\]

ب) محاسبهٔ AC و BD:
در مثلث قائم‌الزاویهٔ ABC (با وتر AB):
\[AB^2=AC^2+BC^2 \Rightarrow 10^2=AC^2+6^2 \Rightarrow AC^2=100-36=64 \Rightarrow AC=8\]

در مثلث قائم‌الزاویهٔ ADB (با وتر AB):
\[AB^2=AD^2+BD^2\]
چون AD=6 (فاصلهٔ شهرزاد از ابتدای پل) است:
\[10^2=6^2+BD^2 \Rightarrow BD^2=64 \Rightarrow BD=8\]

بنابراین:
\[AC=8=BD \Rightarrow AC=BD\]


روش دوم: با هم‌نهشتی مثلث‌ها

مثلث‌های ACB و BDA را در نظر می‌گیریم:

\[\left\{ \begin{array}{l} \hat{C}=\hat{D}=90^\circ \\ AB=BA \quad \text{(وتر مشترک)} \\ BC=AD=6 \end{array} \right\} \Rightarrow \triangle ACB \cong \triangle BDA\]

این هم‌نهشتی به حالت «وتر و یک ضلع» مثلث‌های قائم‌الزاویه است.

از هم‌نهشتی این دو مثلث، اضلاع متناظر برابرند؛ یعنی:
\[AC=BD\]

نتیجه: هر دو روش نشان می‌دهند که \(AC=BD\)؛ یعنی ترانه و شهرزاد از پایه‌های مقابل خود به یک فاصله‌اند و حدس آن‌ها درست است.

فعالیت‌های این فصل
همه فعالیت‌های «سایر» اینجاست.

فعالیت

|

صفحه ۴۵
در حال مشاهده
صفحه ۴۵