فیزیک (1) صفحه ۹۴
فصل 4مثال 4ـ4ارلنی شیشه‏ای با ضریب انبساط طولی C ° 9/0 * 10 -6 / را که در دمای C ° 20/٠ گنجایشی برابر با 200cm 3دارد، مطابق شکل با گلیسیرین در همان دما پر کرده‏ایم. اگر دمای ظرف و گلیسیرین را به C ° 60 برسانیمالف) آیا گلیسیرین از ظرف بیرون می‏ریزد؟ب) اگر پاسخ قسمت (الف) مثبت است، حجم گلیسیرین سرریز شده چقدر است؟پاسخ:الف) افزایش حجم گلیسیرین و افزایش گنجایش ظرف را با استفاده از رابطه‏های 4ــ4 و 5ــ4 محاسبه می‌کنیم.3 3/9cm = C) ° -20 C ° C)(200cm 3)(60 ° / ٥- ٠١ × ٩٤(= ∆T 1 V گلیسیرین β = گلیسیرین V ∆3 0/20cm = C) ° -20 C ° C)(200cm 3)(60 ° / -6 ٠١ × (3*9/0 = ∆T 1 V(شیشه α ٣) = ∆T 1 V شیشه β = ظرف V ∆در این محاسبه از جدول‏ 2ــ4 برای ضریب انبساط حجمی‌گلیسیرین استفاده کرده‏ایم؛ چون افزایش حجم گلیسیرین بیش ازافزایش گنجایش ظرف است، پس گلیسیرین از ظرف سرریز می‏شود.ب) حجم گلیسیرین سرریز شده برابر است با3 3/7cm = = (3/9cm 3 -0/20cm 3) ظرف V ∆ - گلیسیرین V ∆فعالیت ـ4 5آزمایشی را طراحی و اجرا کنید که با آن بتوانید حجم گلیسیرین سرریز شده در مثال 4ــ4 را اندازه بگیرید. سپس از رویآن، ضریب انبساط حجمی‌گلیسیرین را تعیین کنید.تمرین ـ4 4افزایش دما که به طور معمول موجب افزایش حجم اجسام می‏شود، بر جرم آنها تأثیری ندارد. به همین دلیل انتظار داریم کهچگالی اجسام با افزایش دما کاهش یابد. ٔ رابطه چگالی با تغییر دما به صورت (∆T β /)1+ 1 ρ 2 = ρ است که در آن 1 ρ و 2 ρ بهترتیب چگالی ماده در دماهای T 1 و T 2 ، β ضریب انبساط حجمی‌و T = T 2 - T 1 ∆ است.الف) ٔ رابطه چگالی با تغییر دما را به دست آورید.ب) نشان دهید با تقریب مناسبی می‏توان چگالی جسم را از ٔ رابطه (∆T β)1- 1 ρ 2 = ρ نیز به دست آورد.مثال 5ـ4یک قطعه سرب را در دمای اتاق در نظر بگیرید. اگر دمای این قطعه را C ° 200 افزایش دهیم، چگالی آن چند برابر می‏شود؟0/98 = C) ° C)(200 ° / -6 10 * 29 * (3 - 1 = T(α∆ 3 − 1) = 2 ρ ρ ⇒ T(∆ β − 1) 1 ρ = 2 ρ194