فیزیک (1) صفحه ۱۴۶
فصل 5داغ می‌شود تا اینکه بتواند گازوئیلی را که به داخل استوانه پاشیده می‌شود محترق کند (در این ماشین، شمع وجود ندارد). میزانپاشیده شدن گازوئیل طوری تنظیم می‌شود که احتراق تقریباً به طور هم‌فشار پیستون را به سمت پایین هل می‌دهد. ٔ بقیه چرخه، یعنیٔ ضربه قدرت، خروج گاز از دریچه و ٔ ضربه خروج دقیقاً مانند ماشین بنزینی است. در تحلیل ماشین دیزل نیز مانند ماشین بنزینی ازاثرهای اتالفی چشم پوشی می‌شود. نسبت تراکم برای ماشین‌های دیزل را حتی تا مقدار 23 نیز می‌توان افزایش داد. شکل ٥ ــ 20طرحی از سیلندر و اجزای جانبی این ماشین را نشان می‌دهد.7 ـ 5 قانون دوم ترمودینامیک (به بیان ماشین گرمایی)در بخش قبل و در بررسی ماشین‌های گرمایی، دیدیم که ٔ همه این ماشین‌ها با دو منبع گرما که دمایمتفاوتی دارند، کار می‌کنند. در این ماشین‌ها، دستگاه گرمای Q H را از یک منبع دما باال می‌گیرد،مقداری از آن را به کار (W) تبدیل می‌کند و بقیه (Q L) را به یک منبع دماپایین می‌دهد. اکنوناین پرسش مطرح می‌شود که آیا امکان تبدیل ٔ همه گرمای دریافتی به کار وجود دارد؟ درواقع، هیچ یکاز ماشین‌های گرمایی که تاکنون ساخته شده‌اند، نمی‌توانند ٔ همه گرمای دریافتی را به کار تبدیل کنند.به عبارت دیگر: «ممکن نیست دستگاه چرخه‌ای را بپیماید که در طی آن مقداری گرما را از منبع دماباالجذب و تمام آن را به کار تبدیل کند.»عبارت باال، قانون دوم ترمودینامیک به بیان ماشین گرمایی نامیده می‌شود 1 ؛ یعنی ممکن نیستبازده یک ماشین گرمایی برابر یک)درصد100(شود. توجه داریم که اگر در ٔ چرخه یک ماشینگرمایی، تمام گرمای گرفته شده از منبع دماباال به کار تبدیل شود، قانون ّ او ل ترمودینامیک نقضنمی‌شود؛ اما براساس قانون دوم ترمودینامیک امکان طراحی و ساخت ماشینی که این تبدیل راانجام دهد، غیرممکن است.خوب است بدانیدترمودینامیک و فتوسنتز: ترمودینامیک در پدیده های زیستی نیز کاربرددارد. یکی از این کاربردها فتوسنتز است. در فتوسنتز، گیاهان درصد Q Hکوچکی از انرژی نور خورشید را که در بخشی از ٔ گستره نور مرئی واقعاست به دام می‌اندازند و به انرژی شیمیایی تبدیل می‌کنند. در واقع فتوسنتز سبزدیسهشامل دو مرحله است. در ٔ مرحله نخست، ِ انرژی نور خورشید به دام می‌افتد و Wصرف تولید مولکول‌هایی می‌شود که این انرژی را به طور موقت ذخیره می‌کنندو در ٔ مرحله دوم انرژی شیمیایی ذخیره شده، صرف ساختن ترکیب‌های آلیمی‌شود. شکل (الف) ٔ مرحله نخست فرایند فتوسنتز را به گونه‌ای مشابه آنچه Q Lکه یک ماشین گرمایی انجام می‌دهد نشان می‌دهد. انرژی حاصل از خورشید (الف) سبزدیسه همچون یک ماشین گرمایی عمل می‌کند.ــ1 در کتاب های ترمودینامیک به این گزاره، بیان کلوین ــ ِ پالنک قانون دوم ترمودینامیک نیز گفته می‌شود.146