فیزیک (1) صفحه ۶
فصل 1پرسش ـ1 1شکل الف براساس آنچه در علوم سال هشتم در ٔ زمینه نورشناسی خواندید آمده است. اجزای این شکل را توضیح دهید وبگویید که در آن، چه چیزی مدل سازی شده است. این مدل سازی چگونه در تشکیل تصویر در یک دوربین عکاسی به کار رفتهاست (شکل ب)؟ چشمۀ نوروها ی ف رو دیجهت پرتو نور پرتانتشار نور جسملیزر مدادیباریکۀ نور پرتوهای بازتابیدهشکل الف شکل ب تشکیل تصویر3ـ1 اندازه گیری و کمیت های فیزیکیکمیت های نرده ای همان‌طور که پیش از این گفتیم فیزیک علمی‌تجربی است و هدف آن بررسیجرم طول پدیده های فیزیکی در جهان پیرامون است. اساس تجربه و آزمایش، اندازه‌گیریاست و برای بیان نتایج اندازه‌گیری، به طور معمول از عدد و یکای مناسب آن168 cm 65 kg استفاده می‌کنیم. در فیزیک به هر چیزی که بتوان آن را اندازه گرفت، مانند طول،جرم، تندی، نیرو و زمان سقوط یک جسم، کمیت فیزیکی گفته می‌شود.یکا عدد یکا عدد برای بیان برخی از کمیت های فیزیکی، تنها از یک عدد و یکای مناسب آنشکل 4ــ1 هر کمیت نرده ای را باید با عدد و یکای مناسب آن بیان کنیم. استفاده می‌شود. این گونه کمیت ها، کمیت نرده ای نامیده می‌شوند. برای مثال، وقتیبیان یک کمیت فیزیکی، بدون ذکر یکای آن، معنایی ندارد! می‌گوییم جرم و طول قد شخصی به ترتیب، 65 kg و 168 cm است، از دو کمیتکمیت های برداری فیزیکی نرده ای برای توصیف این شخص استفاده کرده ایم (شکل .)4ــ1 برای بیانجابه جایی سرعت متوسط برخی دیگر از کمیت های فیزیکی، افزون بر یک عدد و یکای مناسب آن، الزم استبه جهت آن نیز اشاره کنیم. این دسته از کمیت ها را، کمیت برداری می‌نامند . 1 با(به طرف شمال(42 km)به طرف شمال) 25 km/h برخی از این کمیت ها مانند جابه جایی، سرعت، شتاب و نیرو در علوم سال نهم آشناشدید. برای مثال، وقتی می‌گوییم جابه جایی دوچرخه سواری 42 km به طرف شمالجهت یکا عدد جهت یکا عدد و سرعت متوسط آن 25 km/h به طرف شمال است، از دو کمیت برداری برایشکل ــ1 5 هر کمیت برداری را باید با عدد، یکای مناسب و جهت آن توصیف حرکت این دوچرخه سوار استفاده کرده ایم (شکل .)5ــ1 برای نوشتنبیان کنیم. بیان یک کمیت فیزیکی برداری بدون ذکر یکا و جهت آن، کمیت های برداری، مانند نیرو → F و شتاب a → ، از عالمت پیکان باالی نماد آن کمیتمعنایی ندارد! استفاده می‌کنیم. اگر عالمت پیکان باالی یک کمیت برداری نیاید، مانند F و a ، تنهأ اندازه آن کمیت برداری (شامل عدد و یکا) بیان شده است.6 ــ1 جمع و ضرب کمیت های برداری از قوانین جمع و ضرب بردارها تبعیت می‌کند.