
دما و گرمافناوری و کاربردگرماسنج بمبی 1 : گرماسنج بمبی نوعی گرماسنج است که از آن برای تعیین سیم های اشتعال همزن دماسنجارزش غذایی مواد با اندازهگیری انرژی آزاد ٔ شده آنها در حین سوختن استفادهمیشود. نمونهای که جرم آن به دقت اندازهگیری شده است در ظرف سربستهایکه محتوی اکسیژن است (که اصطالحاً به آن بمب گفته میشود) قرار داده میشود اکسیژن آب(شکل .)20ــ4 سپس این محفظه در آب یک گرماسنج قرار داده میشود و توسطجریان الکتریکی عبوری از یک سیم نازک، ٔ نمونه داخل آن سوزانده میشود. با نمونه دراندازهگیری تغییر دمای آب، انرژی حاصل از احتراق ٔ ماده موردنظر را به دست فنجان (بوته)میآورند که تقریباً معادل انرژی آزاد شده از آن ماده است. شکل ــ4 20 اجزای یک گرماسنج بمبیـ4 4 تغییر حالت های مادههمانطور که در فصل 2 دیدیم، موادی که در اطراف ما وجود دارند معموال ً در سه حالت (فاز)جامد، مایع و گاز (بخار 2) یافت میشوند. گذار از یک حالت (فاز) به یک حالت (فاز) دیگر را یک تغییرحالت (گذار فاز) مینامند. برای مثال در شکل 21ــ4 انواع تغییر حالتهایی که برای سه حالت آبامکانپذیر است نشان داده شده است. تغییر حالتها معموال ً با گرفتن و یا از دست دادن گرما همراهاند.بخارتصعید چگالشخیرجامد تب عانانجماد ذوب میشکل ــ4 21 تغییر حالتهای مختلفمایع آب که به طور هم زمان در این تصویرواقعی مشاهده میشود.تبدیل جامد به مایع را ذوب، تبدیل مایع به بخار را تبخیر و تبدیل مایع به جامد را انجماد و تبدیل بخاربه مایع را چگالش بخار به مایع یا میعان مینامیم.امکان دارد که تغییر حالت از جامد به بخار و وارون آن ازبخار به جامد نیز به طور مستقیم و بدون گذر از حالت مایع صورت گیرد. تغییر حالت از جامد به بخار، تصعیدو تغییر حالت وارون آن، یعنی از بخار به جامد چگالش بخار به جامد گفته میشود. برای مثال، نفتالین دردمای اتاق به طور مستقیم از جامد به بخار تبدیل میشود، یا در صبحهای بسیار سرد زمستان، برفکی که رویگیاهان و یا روی ٔ شیشه پنجره مینشیند، بخار آبی است که به طور مستقیم به بلورهای یخ تبدیل شده است.در ادامه تغییر حالتهای جامد ــ مایع، و مایع ــ بخار را به طور جداگانه بررسی میکنیم.Bomb Calorimeter 1ــــ2 در مباحث پیشرفتهتر فیزیک، بخار و گاز تعاریف متفاوتی دارند، ولی در این کتاب هر دو به یک معنا گرفته شدهاند.103