فیزیک (1) صفحه ۵
فیزیک و اندازه گیری2ـ1 مدل‌سازی در فیزیکپدیده‌هایی مانند پرتاب توپ، افتادن برگ درخت، تشکیل رنگین کمان، آذرخش و …، ممکن استبرای ما عادی شده باشند؛ ولی بررسی و تحلیل آنها در فیزیک معموال ً با پیچیدگی‌هایی همراه است. مکانیک، یکی از شاخه های فیزیکبه همین دلیل فیزیک دانان برای بررسی پدیده‌ها، از مدل‌سازی استفاده می‌کنند. مدل‌سازی در فیزیک است اجسام که و در آن نیروهای به وارد بررسی شده به حرکت آنهافرایندی است که طی آن یک ٔ پدیده فیزیکی، آن‌قدر ساده و آرمانی می‌شود تا امکان بررسی و تحلیل می‌پردازد. شکل زیر، مثالی ساده ازآن فراهم برای شود. شناخت بهتر فرایند مدل‌سازی در فیزیک، حرکت یک توپ پرتاب ‌شده را بررسی می‌کنیم در کاربرد فصل مدل سوم، سازی از در این مکانیک مدل است. سازی(شکل 3ــ1 الف). ممکن است در نگاه اول، بررسی و تحلیل حرکت توپ، ساده به نظر برسد، ولی ٔ استفاده زیادی خواهیم کرد.واقعیت برخالف این است. توپ، یک ٔ کره کامل نیست (درزها و برجستگی هایی روی توپ وجود شخصی در حال هل دادندارد) و در حین حرکت به دور خود می‌چرخد، باد و مقاومت هوا بر حرکت آن اثر می‌گذارند. وزن یک جسم نسبت ً ا بزرگتوپ با تغییر ٔ فاصله آن از مرکز زمین تغییر می‌کند. اگر بخواهیم تمام این موارد را هنگام بررسی و جلو، نیروی به دست، حرکت که درمی‌جسم را آورد. رو بهتحلیل حرکت توپ در نظر بگیریم، تحلیل ما پیچیده خواهد شد.با مدل‌سازی حرکت توپ، می‌توانیم تا حدود زیادی این پیچیدگی‌ها را کاهش دهیم و بررسی وتحلیل حرکت توپ را به طور ساده، امکان‌پذیر سازیم. با چشم پوشیدن از اندازه و شکل توپ، آنرا به صورت یک جسم نقطه‌ای یا ذره در نظر می‌گیریم. همچنین با فرض اینکه توپ در خأل حرکتمی‌کند، از مقاومت هوا و اثر وزش باد صرف‌نظر می‌کنیم. سرانجام فرض می‌کنیم با تغییر ٔ فاصله توپاز مرکز زمین، وزن آن ثابت می‌ماند (شکل 3ــ1 ب). اینک ٔ مسئله ما به قدر کافی ساده شده است و جهت نیروی حرکت جسم اصطکاک، وارد که می‌شود. برخالفمی‌توانیم حرکت آن را بررسی و تحلیل کنیم. جسم را به صورت یک ذرهتوجه داریم هنگام مدل‌سازی یک ٔ پدیده فیزیکی، باید اثرهای جزئی‌تر را نادیده بگیریم نه اثرهای در نظر می‌گیریم.مهم و تعیین کننده را. برای مثال، اگر به جای مقاومت هوا، نیروی ٔ جاذبه زمین را نادیده می‌گرفتیم، نیروی دست نیروی اصطکاکآن گاه مدل ما پیش‌بینی می‌کرد که وقتی توپی به باال پرتاب شود در یک خط مستقیم باال می‌رود!توپ بسکتبال می‌چرخد.جهت حرکت توپ یک توپ جسم بسکتبال نقطه به ای (ذره) صورتمقاومت هوا و باد نیروهایی در نظر گرفته می‌شود.به توپ وارد می‌کنند.نیروی گرانشی وارد بر توپ نیروی گرانشی وارد بربه ارتفاع بستگی دارد. توپ ثابت است.الف) توپ بسکتبال در هوا ب) مدل آرمانی توپ بسکتبالشکل ـ1 3 استفاده از یک مدل آرمانی برای ساده سازی تحلیل حرکت یک توپ بسکتبال در هوا5