فیزیک (1) صفحه ۱۳۰
فصل 55 3ـ انرژی درونی و قانون ّ او ل ترمودینامیککار انجام شده دستگاه گرمای داده شده انرژى درونى یک ماده با مجموع انرژى‌هاى اجزای تشکیل ٔ ‌دهنده آن ماده برابر است. به‌طور دقیق تر،∆U مى‌توان گفت که انرژى درونى ماده که آن را با U نشان می‌دهیم، با مجموع انرژى‌هاى جنبشى وW مثبت = Q + W ∆U Q مثبت پتانسیل ذره‌هاى آن ماده برابر است. هنگامى که دستگاه در حالت معینى قرار دارد، مقدار U مشخصشکل 5ــ5 قرارداد عالمت ها برای قانون است. این مقدار به متغیرهای ترمودینامیکی مانند P و T بستگى دارد. در مورد گاز آرمانی مى‌توانّ او ل ترمودینامیک نشان داد که انرژى درونى فقط تابع دماى گاز است، به طوری که با افزایش دما انرژی درونی گازافزایش می‌یابد. هنگامى که دستگاه در یک فرایند ترمودینامیکی ایستاوار با ٔ مبادله کار، گرما، یا هر دوبا محیط از حالت ٔ اولیه (1) با انرژى درونى U 1 به حالت نهایی (2) با انرژی درونی U 2 برسد، تغییردر ٔ رابطه 1ــ5 اگر W کار دستگاه روی انرژى درونى 1 ، یعنی U = U 2 - U 1 ∆ ، به گرما و کار مبادله شده بین دستگاه و محیط بستگی دارد. اگرمحیط درنظر گرفته شود، با توجه به دستگاه در فرایندى ایستاوار، گرماى Q را بگیرد و کار W بر روى آن انجام شود ــ5شکل(،)5 ایناینکه در هر فرایند ترمودینامیکی، کار بستگی با ٔ رابطه زیر نشان داده مى‌شود:دستگاه روی محیط ٔ قرینه کار محیطروی دستگاه است، این رابطه به صورت)1ــ ٥(U = Q + W ∆U = Q - W ∆ نوشته می‌شود.که به آن قانون ّ او ل ترمودینامیک گویند و بیانگر قانون پایستگی انرژی است. توجه کنید که درفرایندهای مختلفی که برای مقدار معینی از یک گاز رخ می‌دهد و از حالت ٔ اولیه یکسان (T 1 ، V 1 وP 1) آغاز می‌شوند و به حالت نهایی یکسان (T 2 ، V 2 و P 2) می‌رسند، تغییر انرژی درونی گاز (U ∆)برابر است، ولی کار و نیز گرمای مبادله شده در این فرایندها می‌توانند متفاوت باشند.در ٔ رابطه ،1ــ5 گرمای Q می‌تواند مثبت (دستگاه گرما بگیرد) یا منفی (دستگاه گرما از دست بدهد)باشد. W نیز می‌تواند مثبت (محیط روی دستگاه کار انجام دهد) یا منفی (دستگاه روی محیط کار انجامدهد) باشد. بنابراین، هنگامی‌که دستگاه با محیط تبادل کار و گرما دارد، ممکن است انرژی درونی آنافزایش <0(U ∆)، یا کاهش >0(U ∆) یابد یا اینکه تغییر نکند = 0(U ∆ .)مثال ـ 5 1در یک فرایند ترمودینامیکی دستگاه 420J گرما از محیط می‌گیرد و انبساط می‌یابد. اگرکاری که دستگاه روی محیط انجام می‌دهد 100J باشد، تغییر انرژی درونی دستگاه چقدر است؟پاسخ: چون دستگاه از محیط گرما گرفته است Q = + 420J و چون کار دستگاه رویمحیط 100J است پس کار محیط روی دستگاه W = -100J می‌شود. با استفاده از قانون ّ او لترمودینامیک داریم: 320J = (-100J) + = 420J W + Q = U ∆ــ1 در برخی کتاب‌ها از جمله کتاب‌های شیمی، تغییر انرژی درونی با ∆E نشان داده شده است.130