فیزیک (1) صفحه ۹۲
فصل 4در مایع با افزایش دما حرکت کاتوره‌ای اتم‌ها و مولکول‏ها بیشتر می‏شود. این افزایش حرکت‌هاباعث دورشدن اتم‏ها و مولکول‏ها از هم می‏شود و حجم مایع افزایش می‏یابد.L 1 A انبساط سطحی و حجمی: سطح و حجم بیشتر اجسام با افزایش دما زیاد می‏شود. تجربه نشانمی‌دهد با انبساط جسم جامد، شکل آن عوض نمی‌شود و ٔ همه ابعاد آن به تناسب افزایش می‏یابد.L در اینجا ابتدا به انبساط سطحی می‏پردازیم.اگر مساحت ٔ اولیه جسم جامد A 1 و افزایش دما T ∆1 باشد، افزایش مساحتی به ٔ اندازه A ∆ پیدا می‏کند (شکل .)13ــ4 نشان داده می‏شود که این افزایشمساحت به طور تقریبی از ٔ رابطه زیر به دست می‏آید:∆A + A ∆L1 L = 3ــ4(T) ∆ 1 A α 2 = A ∆2 L∆L L 2 = L 1 + در این رابطه، α ضریب انبساط طولی جسم جامد با یکای بر کلوین (1 / K) یا بر ٔ درجه سلسیوسورقۀ مربعی 13ــ4شکل به ضلع انبساط L = L گرمایی یک C(° /)1 است، یکای A ∆ و A 1 ، مترمربع (m 2) و یکای T ∆، کلوین (K) یا ٔ درجه سلسیوس (C °) است.1فعالیت ـ4 4ورقه‏ای فلزی و مستطیلی‏شکل به اضالع a 1 و b 1 را درنظر بگیرید. بر اثر افزایش دمای T ∆ ، طول اضالع مستطیل به ٔ اندازهa ∆ و b ∆ افزایش می‏یابند. اگر ضریب انبساط طولی ورقه α باشد، نشان دهید که افزایش مساحت این ورقه با تقریب مناسب ازٔ رابطه T ∆ A = 2 α A 1 ∆ به دست می‏آید.مثال 2ـ4مساحت یک ٔ ورقه مسی 2500 cm 2 است. اگر دمای این ورقه را C ° ٠٥ افزایش دهیم، مساحت آن چقدر افزایش خواهد یافت؟پاسخ: از ٔ رابطه 3ــ4 استفاده می‏کنیم. ضریب انبساط طولی مس با استفاده از جدول برابر1ــ4 C ° 17 * 10 -6 / است؛بنابراین داریم: 2 4/3cm = C) ° C)(2500cm 2)(50 ° / -5 10 * 2(1/7 = T ∆ 1 A α 2 = A ∆تمرین ـ4 3شکل‏های (الف) و (ب) نشان می‏دهند که وقتی روی یکٔ ورقه فلزی حفره‏ای دایره‏ای داشته باشیم و ورقه را گرم کنیم،قطر (یا مساحت) حفره بزرگ می‏شود. فرض کنید جنس ورقه، A A ∆ A+برنجی است و حفره‏ای به قطر یک اینچ cm()2/54 درون آن R R ∆ R+ایجاد شده است. وقتی دمای ورقه، C ° 20٠ افزایش یابد،افزایش مساحت حفره چقدرخواهد شد؟ (الف()ب)92