دما و گرماتغییر حالت مایع ــ بخار: دیدیم که به تبدیل مایع به بخار تبخیر 1 میگویند. خشک شدن لباسخیسی که روی بند رخت آویخته شده است، یا خشک شدن سریع یک زمین خیس در هوای گرمتابستان مثالهایی از نوعی تبخیر هستند که به آن تبخیر سطحی 2 گفته میشود. تا پیش از رسیدن به ٔ نقطهجوش مایع، تبخیر به طور پیوستهای از سطح مایع رخ میدهد. در ٔ پدیده تبخیر سطحی، تندی برخی ازمولکولهای مایع به ّ حد ی میرسد که میتوانند از سطح مایع فرار کنند (شکل ــ4 .)23 تجربه نشان شکل ــ4 23 در حین تبخیر سطحی،میدهد آهنگ رخ دادن این فرایند به عواملی از جمله دما و مساحت سطح مایع بستگی دارد. میمولکول گریزند. های پرانرژی تر از سطح مایعفعالیت ـ4 8الف) بررسی کنید از دیدگاه مولکولی، افزایش دما و افزایش مساحت سطح مایعچگونه بر آهنگ تبخیر سطحی مایع اثر میگذارد؟ب) با بررسی تبخیر سطحی در شرایط مختلف سعی کنید از راه تجربه، عامل یاعاملهای دیگری را پیدا کنید که بر آهنگ تبخیر سطحی مؤثر باشند.پ) تحقیق کنید کوزههای سفالی چگونه میتوانند آب داخل خود را خنک کنند.خوب است بدانیدتعریق و تنظیم دمای بدن: برای جانوران بزرگ جثه، نسبت مساحت سطحبدنــ که از آن گرما تلف میشود ــ به حجم داخلی بدن ــ که در آن گرما تولید میشود ــنسبتاً کم است. بنابراین، آنها غالباً دستگاههای ویژهای برای خالص شدن از این گرمایناخواسته دارند؛ مثال ً سگها با نفسنفس زدن و خرگوش کوهی که در تصویر نشان دادهشده است، با فرستادن خون به گوشهای نازک، بزرگ و پر از مویرگ خود این گرمایناخواسته را از دست میدهند.بدن انسانها به گونهای دیگر عمل میکند و با عرق کردنگرما از دست میدهد. در واقع عرق کردن سبب میشود که ٔ الیه آبی روی پوست بدن تشکیل شود. این ٔ الیه آب با جذب گرمای مورد نیازبرای تبخیر سطحی از بدن، بدن را خنک میکند.وقتی مایعی را روی اجاقی قرار میدهیم، با گرم کردن مایع به دمای مشخصی میرسیم که در آنحبابهای گاز از درون مایع باال میآیند که نشانهای از آغاز فرایندی موسوم به جوشیدن 3 است. بهاین دمای مشخص، ٔ نقطه جوش میگویند. در مورد آب، به محض اینکه حبابها باال میآیند به آبکمیسردتر میرسند و پیش از رسیدن به سطح آزاد آب با صدای تیزی فرو میپاشند و در آنجا دوبارهبه مایع تبدیل میشوند. ولی وقتی دمای آب همچنان باال برود، حبابها میتوانند بیشتر باال بروند تااینکه سرانجام به سطح آزاد آب میرسند و در آنجا با صدای دیگری که به آن «غلغل کردن» میگویندفرومیپاشند (شکل .)24ــ4 در این حالت است که میگوییم آب به «جوش کامل» رسیده است و شکل 24ــ4 در هنگام جوشیدن،Evaporation 2ــ Vaporization ــ 1 حبابها از محل تشکیل خود به سمتBoiling 3ــ سطح آزاد مایع باال میروند.107