فیزیک (1) صفحه ۹۰
فصل 4آزمایش ٤ـ ١هدف: اندازه گیری ضریب انبساط طولیوسیله های موردنیاز: دستگاه اندازه گیری ضریب انبساططولی، چند ٔ لوله فلزی توخالی، ارلن با ٔ لوله جانبی و درپوش،ٔ لوله الستیکی، دماسنج، مجموعه پایه و گیره و چراغ الکلی.شرح آزمایش:١ــ طول ٔ لوله توخالی موردنظر را اندازه بگیرید (L 1) و لوله راروی دستگاه نصب کنید.٢ــ در ارلن مقداری آب بریزید و درپوش آن را بگذارید.٣ــ دمای محیط را بخوانید (١ θ) و دماسنج را در جای نشان دادهشده قرار دهید.٤ــ ارلن را گرما دهید تا آب به جوش آید.ــ5 آن قدر صبر کنید تا بخار آب از لوله خارج و ٔ لوله توخالی کامال ً گرم شود و سپس دمای دماسنج را بخوانید (٢ θ .)ــ6 افزایش طول ٔ میله توخالی را با ریزسنج متصل به دستگاه اندازه بگیرید (∆L .)ــ 7 با استفاده از ٔ رابطه 2ــ4 ضریب انبساط طولی را به دست آورید.ــ 8 می‌توانید این آزمایش را برای میله های توخالی دیگر، تکرار کنید.دماسنج نواری دوفلزه: نوار دوفلزه (بی‏متال 1) از دو ٔ تیغه فلزی متفاوت، مانند برنج و آهن ساختهشده است که سرتاسر به هم جوش داده شده یا پرچ شده‏اند. هرگاه این نوار، گرم یا سرد شود، نوار مانندشکل 10ــ4 (الف) خم می‏شود (شکل با اندکی اغراق رسم شده است). از این ویژگی می‏توان برایدماسنجی و ساختن دماسنج استفاده کرد. به این نوع دماسنج‏ها، دماسنج نواری دوفلزه گفته می‏شود.10ــ4شکل (ب)، طرحی از این دماسنج را که در آن از یک نوار ٔ دوفلزه پیچه ای ‌استفاده شده است،نشان می‏دهد و شکل 10ــ4 (پ)، تصویری واقعی از این نوع دماسنج است.عقربهانتهای ثابت(الف) نوار دوفلزۀ پیچه ای (ب()پ)ــ4شکل 10 (الف) با گرم و سرد شدن، نوار دوفلزه در جهت های مخالفی خم می‌شود.(ب) یک نوار دوفلزۀ پیچه ای (پ) یک دماسنج نواری واقعیbiــmetal ــ 190