فصل 3مثال ـ3 8جسمیبه جرم 10kg از ارتفاع 2/0m سقوط میکند و به زمین میرسد. کار نیروی m = 10kgوزن جسم را در این مسیر، (الف) با استفاده از ٔ رابطه d θ(cos)F W = و (ب) با استفادهاز ٔ رابطه 6ــ3 محاسبه کنید. 2/0mپاسخ: (الف) با استفاده از ٔ رابطه d θ(cos)F W = برای ٔ محاسبه کار نیروی وزن داریم،d θ(cos)mg = d θ(cos)F = Wکه با توجه به هم جهت بودن نیروی وزن و جابه جایی، θ = 0 میشود و بنابراین،J 2 2/0*10 ≈ W = (10kg() 9/8 m/s 2 () 1 () 2/0m)(ب) با استفاده از ٔ رابطه 6ــ3 برای ٔ محاسبه کار نیروی وزن داریم،= - (mgh 2 - mgh 1 (= - mg)h 2 - h 1) ∆U - = وزن Wدر صورتی که ارتفاع های h 1 و h 2 را نسبت به سطح زمین بسنجیم، h 1 = 2/0m و h 2 = 0 میشود و بنابراین،J 2 2/0*10 ≈ = - (10kg() 9/8 m/s 2 () 0-2/0m) وزن Wو همان طور که میبینیم ٔ نتیجه دو محاسبه یکسان است.تمرین 3 ـ 10برای جسمیبه جرم m که رو به باال حرکت میکند و از سطح زمین دور میشود نشان دهید کار نیروی وزن، همچنان از ٔ رابطه6ــ3 به دست میآید. فرض کنید که جسم به ٔ اندازه کافی نزدیک به سطح زمین بماند به گونه ای که وزن آن ثابت باشد.توجه: انرژی پتانسیل گرانشی، یک ویژگی مشترک جسم و زمین است و برای سامانه ای متشکل از این دو، تعریف میشود.بنابراین، U = mgh را باید انرژی پتانسیل گرانشی ٔ سامانه جسم ــ زمین بخوانیم؛ زیرا اگر زمین ثابت بماند و جسم از زمین دورشود، U افزایش مییابد و اگر جسم به زمین نزدیک شود U کاهش مییابد. توجه کنید که ٔ رابطه U = mgh شامل هر دو ویژگیجسم (جرم آن m) و زمین (مقدار g) است. (برخی مواقع و صرفاً برای سادگی در گفتار، به انرژی پتانسیل گرانشی ٔ سامانهجسم ــ زمین، انرژی پتانسیل گرانشی جسم نیز میگویند.)هنگامیکه با انرژی پتانسیل گرانشی سر و کار داریم میتوانیم h = 0 را در هر ارتفاعی انتخاب کنیم؛ زیرا اگر مبدأ انرژیپتانسیل گرانشی را انتقال دهیم، مقدارهای h 1 و h 2 تغییر میکنند و همین طور مقدارهای U 1 و . U 2 ولی باید توجه داشته باشیم کهاین انتقال مبدأ، تأثیری بر تغییر ارتفاع h 2 - h 1 یا بر تغییر انرژی پتانسیل گرانشی mg = 1 U - 2 U(1 h - 2 h) ندارد.کمیتی که در فیزیک اهمیت دارد تغییر انرژی پتانسیل گرانشی (∆U) بین دو نقطه است نه مقدار U دریک ٔ نقطه خاص. در نتیجه همان طور که در مثال بعد خواهید دید میتوانیم U را در هر نقطه ای که بخواهیمبرابر صفر تعریف کنیم بدون آنکه تأثیری در پاسخ مسئله داشته باشد.66