فیزیک (1) صفحه ۳۷
ویژگی های فیزیکی موادتمرین ـ2 3یکی از یکاهای مرسوم برای سنجش فشار بار (bar) است. به طوری که:Pa 5 10 * 1/000 = 2 N/m 5 10 * 1/000 = 1barیک ستون فرضی از هوا به سطح مقطع 1m 2 در نظر بگیرید که از سطح دریای آزاد تا باالترینبخش ّ جو زمین ادامه می‌یابد (شکل روبه رو). اگر فشار هوا را در سطح دریا 1bar در نظربگیریم، چند کیلوگرم هوا در این ستون فرضی وجود دارد؟ با توجه به شکل ــ16 ــ2 ب، چنددرصد این جرم تا ارتفاع 9 کیلومتری این ستون فرضی قرار دارد؟ 1m1mفشارسنج هوا (بارومتر): وسیله ای ساده که برای اندازه گیری فشار جو به کار می‌رود. اینفشارسنج در 1643سال میالدی توسط توریچلّی فیزیک دان ایتالیایی اختراع شد.فشارسنج هوا شامل یک ٔ لوله شیشه ای بلند (به طول تقریبی 80 سانتی متر) با یک سر بسته است کهاز جیوه پر شده (شکل ــ17ــ2 الف) و سپس در یک ظرف محتوی جیوه به طور وارون قرار گرفته است(شکل ــ17ــ2 ب) . 1 فضای خالی باالی ستون جیوه تنها محتوی بخار جیوه است که فشار آن ناچیزبوده و در عمل برابر صفر فرض می‌شود.فشار صفرh ِ اونج لیستا توریچلّی)م1608 ــ1647(فشار جو یکی از فیزیک دانان و ریاضی دانانA B ایتالیایی و از شاگردان گالیله بود. هرچند(ب()الف) توریچـلّی فعالـیت هایی در ریاضـیات وشکل ــ2 ١7 فشارسنج جیوه ای که برای اصلی نورشناسی وی نیز برای داشته است اختراع ولی بارومتر شهرت یااندازه گیری فشار جو به کار می‌رود. جوسنج است. وی به کمک این جوسنجفشار در ٔ نقطه B برابر gh ρ و در ٔ نقطه A برابر P 0 است. چون نقاط و A B هم ترازند، می‌توان نوشت: ساده توانست نـشان دهد که فشار هوا)4ــ2(gh ρ P 0 = ⇒ gh ρ P 0 = 0 + ⇒ P A = P B به ارتفاع تـوریچلی از سطح هـمـچنین به دریا کمک بسـتگی این دارد. ابزارساده توانست در باالی ستون ٔ جیوهبنابراین فشارسنج هوا، فشار جو را به طور مستقیم از روی ارتفاع ستون جیوه نشان می‌دهد خأل درون لوله، توریچلّی خأل شناخته نسبی می‌ایجاد شود. کند که بهکه در سطح دریای آزاد این ارتفاع حدود 760mm است. به همین دلیل در بسیاری موارد فشاراندازه گیری شده برحسب میلی متر جیوه (mmHg) یا سانتی متر جیوه (cmHg) بیان می‌شود . 2ــ1 چون جیوه و بخار آن بسیار سمی‌است و می‌تواند جذب پوست یا مخاط تنفسی شود، انجام این کار توصیه نمی‌شود.ــ2 به افتخار توریچلّی، ١mmHg را یک تور (torr) می‌نامند.37