جواب «تمرین ۲-۳» صفحه ۳۷ فیزیک (1)
بازگشت به صفحه کتاب
یکی از یکاهای مرسوم برای سنجش فشار بار (bar) است. به طوری که:
\[1\,\text{bar} = 1/000 \times 10^5 \ \text{N/m}^2 = 1/000 \times 10^5\ \text{Pa}\]
یک ستون فرضی از هوا به سطح مقطع \(1\,\text{m}^2\) در نظر بگیرید که از سطح دریای آزاد تا بالاترین بخش جوّ زمین ادامه مییابد (شکل روبهرو). اگر فشار هوا را در سطح دریا \(1\,\text{bar}\) در نظر بگیریم، چند کیلوگرم هوا در این ستون فرضی وجود دارد؟ با توجه به شکل ۲-۱۶-ب، چند درصد این جرم تا ارتفاع ۹ کیلومتری این ستون فرضی قرار دارد؟
الف) جرم هوای ستون فرضی
ابتدا سطح مقطع ستون و فشار هوا را در سطح دریا مینویسیم:
\[A = 1\,\text{m}^2, \qquad P = 1\,\text{bar} = 1/000\times10^5\,\text{Pa} = 1/000\times10^5\,\text{N/m}^2\]
با استفاده از رابطهٔ \(P=\frac{F}{A}\) نیروی وارد بر سطح مقطع ستون (وزن هوای بالای آن) را به دست میآوریم:
\[F = PA = (1/000\times10^5\,\text{N/m}^2)\times(1\,\text{m}^2) = 1/000\times10^5\,\text{N}\]
این نیرو همان وزن هواست. پس با رابطهٔ \(F=mg\) داریم:
\[m = \frac{F}{g} = \frac{1/000\times10^5\,\text{N}}{9/8\,\text{N/kg}} \approx 1/02\times10^4\,\text{kg}\]
بنابراین حدود \(1/02\times10^4\) کیلوگرم هوا در این ستون فرضی وجود دارد.
ب) درصد جرم هوا تا ارتفاع ۹ کیلومتر
از نمودار فشار هوا بر حسب ارتفاع، در ارتفاع \(9\,\text{km}\) فشار تقریباً \(30\,\text{kPa}\) خوانده میشود. (مقدار دقیق را از نمودار بخوانید؛ ممکن است کمی با این عدد فرق داشته باشد.)
جرم هوای بالای ارتفاع ۹ کیلومتر را با همان روش بخش الف حساب میکنیم:
\[m' = \frac{P'A}{g} = \frac{3/0\times10^4\,\text{N/m}^2 \times 1\,\text{m}^2}{9/8\,\text{N/kg}} \approx 3/1\times10^3\,\text{kg}\]
پس جرم هوای زیر ارتفاع ۹ کیلومتر برابر است با:
\[m - m' \approx 1/02\times10^4 - 0/31\times10^4 = 0/71\times10^4\,\text{kg}\]
درصد این جرم نسبت به کل جرم هوا:
\[\frac{m-m'}{m}\times 100 = \frac{0/71\times10^4}{1/02\times10^4}\times100 \approx 70\%\]
این نتیجه را میتوان مستقیم هم به دست آورد: چون جرم هوا با فشار متناسب است، درصد جرم زیر ارتفاع ۹ کیلومتر برابر است با \(\dfrac{P_{\circ}-P_{9}}{P_{\circ}}\times100 = \dfrac{100-30}{100}\times100 = 70\%\).
پاسخ: جرم هوای ستون فرضی حدود \(1/02\times10^4\,\text{kg}\) است و حدود ۷۰ درصد این جرم تا ارتفاع ۹ کیلومتری قرار دارد.

فعالیت ۲ـ۱
|
صفحه ۲۵فعالیت ۲-۲
|
صفحه ۲۶پرسش ۲-۱
|
صفحه ۲۶پرسش ۲ـ۲
|
صفحه ۲۹فعالیت ۲ـ۳
|
صفحه ۳۰پرسش ۲ـ۳
|
صفحه ۳۰فعالیت ۲ـ۴
|
صفحه ۳۰فعالیت ۲ ـ ۵
|
صفحه ۳۱فعالیت 2ـ6
|
صفحه ۳۲پرسش ۲-۴
|
صفحه ۳۴تمرین ۲-۱
|
صفحه ۳۶تمرین ۲-۲
|
صفحه ۳۶«تمرین ۲-۳»
|
صفحه ۳۷پرسش ۲ـ۵
|
صفحه ۳۸فعالیت ۲ـ۷
|
صفحه ۳۹تمرین ۲-۴
|
صفحه ۴۰فعالیت ۲ـ۸
|
صفحه ۴۱پرسش ۲-۶
|
صفحه ۴۲پرسش ۲ـ۷
|
صفحه ۴۵پرسش ۲-۸
|
صفحه ۴۷بدون عنوان
|
صفحه ۴۸