فیزیک (1) صفحه ۱۳۸
فصل 5مثال ـ 5 6گازی آرمانی را با حجم V 1 و فشار P 1 درنظر بگیرید. اگر این گاز را با یک فرایند بی‌دررو Pمنبسط کنیم، نشان داده می‌شود که نمودار PــV ی آن خمی‌مشابه شکل روبه رو می‌شود که اندکی باخم یک فرایند هم‌دما متفاوت است.با فرض آنکه گاز در طی دو فرایند هم‌دما و بی‌دررو که از حجم P 1و فشار یکسانی شروع می‌شوند، به حجم یکسانی انبساط یابد، نمودارهای این دو فرایند را در یکصفحه V ــ P رسم و با هم مقایسه کنید. در کدام فرایند مقدار کار بیشتر است؟ P 2پاسخ: در شکل (الف) دو منحنی هم دما، با استفاده از ٔ نتیجه تمرین 4 ــ 5 برای دماهای T 1 و V 1 V 2 VT 2 ، (T 2 < T 1) رسم شده ‌است. در فرایند هم‌دما، دما تغییر نمی‌کند. بنابراین، در انبساط هم‌دمایمسیر 1 در شکل (ب) همواره T = T 1 است، ولی همان‌طور که پیش‌تر گفتیم در انبساط بی‌دررو، دمای گاز آرمانی کاهش می‌یابد،پس گاز باید از مسیری مانند مسیر 2 به دمایی پایین‌تر، مثل دمای T 2 در شکل (ب) برسد. از اینجا همچنین نتیجه می‌شود که چونسطح زیر نمودار مربوط به انبساط هم‌دما بیشتر است، مقدار کار برای این فرایند بیشتر است.1 P 1 P12T 1 T1 T 2 T(الف(V 2 2 V 1 V)ب) V 2 V 1 Vتمرین 5 ـ 5مثال ــ 5 6 را با فرض آنکه گاز به‌جای انبساط، تراکم یابد پاسخ دهید.مثال ـ 5 7در شکل روبه رو گازی آرمانی را از طریق چند فرایند مختلف، از جمله یک فرایند Pهم‌حجم، یک فرایند هم‌فشار و یک فرایند بی‌دررو از دمای T 1 به دمای T 2 رسانده‌ایم. eتوضیح دهید چرا تغییر انرژی درونی در تمام فرایندها یکسان است.پاسخ: همان طور که می‌دانیم انرژی درونی گاز آرمانی فقط به دمای گاز بستگی d cدارد. بنابراین، با توجه به اینکه دماهای اولیه و نهایی در ٔ همه فرایندها یکی است، تغییر a bانرژی درونی در هر چهار فرایند برابر است. T 21 T138