فیزیک (1) صفحه ۱۱۸
فصل 4بررسی گاز در فشار ثابت: تاکنون در مورد انبساط گرمایی جامدها و مایع‌ها مطالبی را فراگرفته‏ایم.اما در مورد گازها چطور؟ آیا حجم گازها نیز متناسب با دما تغییر می‏کند؟ چون گازها به سادگی متراکممی‏شوند باید به فشار گاز نیز فکر کنیم. ژاک شارل 1 دانشمند فرانسوی 1746ــ1823(م.) به طورتجربی دریافت که اگر ِ فشار مقدار معینی از یک گاز، ثابت نگه داشته شود حجم آن مستقیماً با افزایشدما (بر حسب کلوین) افزایش و با کاهش دما، کاهش می‏یابد. شکل ــ4 39 الف، نوعی از آزمایش او وشکل ــ4 39 ب، نتیجه‏ای از آن آزمایش را نشان می‏دهد.Hg دماسنج V(cm 3)ــ4شکل 39 الف) اسبابی برای تحقیق اثردما برحجم مقدار ثابتی از گاز که در فشار ثابت هوای حبس شدهنگه داشته شده است. ب) نمودار V برحسب Tبرای یک گاز، وقتی فشار و مقدار گاز ثابت باشد. (الف()K) 0 T(ب)ٔ نتیجه این آزمایش را م (a) ی‏توان به صورت زیر نوشت:3)12ــ4((فشار و جرم ثابت) ثابت V =V(Cm) A Gas TB Gas Vدر این C D رابطه Gas V Gas حجم گاز و T دمای گاز برحسب کلوین است.فعالیت ـ4 15ِ سر سرنگی را که پیستون آن E آزادانه Gas حرکت می‏کند به فشارسنجیT(K) می‌بندیم و آن را به طور افقی درون ظرف (°C) آبی T می‏گذاریم و 0 ظرف رابه آرامی‌گرم می‏کنیم. توضیح دهید کدام‏یک از کمیت‏های (c) دما، حجم،فشار و مقدار هوای درون سرنگ تغییر می‏کند و تغییر آنها چگونه است؟مثال ـ4 15در آزمایشی، دمای مقدار معینی گاز اکسیژن را در فشار ثابت از C ° 27 به C ° 87 می‏رسانیم. اگر حجم گاز ابتدا 2/0L باشد،حجم آن را در پایان آزمایش حساب کنید.پاسخ: در این آزمایش، جرم و فشار گاز ثابت مانده است. پس بنا به ٔ رابطه ــ4 12 داریم:2 V = 1 Vبا استفاده از داده‏های مثال، می‏دانیم: T 1 T 22/0L = 1 V ، 300K = 273(K)27+ = 1 Tبنابراین ? = 2 V ، 360K = 273(K + =)87 2 TL 4 / 2 = 2 V ⇒ 2 V = 0 / 2360 300Jacques Charles 118 1ــ