فیزیک (1) صفحه ۱۱۵
دما و گرماخوب است بدانیدوارونگی هوا 1 : در شرایط عادی، توزیع الیه‏های هوای اطراف زمین به این هوای سردترتیب است که هوای گرم در اطراف سطح زمین قرار دارد و هوای الیه‏های باالتر از هوای خنکآن به‏تدریج سرد و سردتر است. بدیهی است که در این حالت شرایطی مثل همرفت هوای گرمطبیعی حاکم است؛ یعنی هوای گرم‏تر به باال می‏رود و هوای سردتر و چگال‏تر پایینمی‏آید و بدین‏ترتیب چرخش هوایی بر اثر ٔ پدیده همرفت رخ می‏دهد (شکل الف(.)الف)وارونگی هوا معموال ً در شب‏های آرام و بدون ابر زمستان شروع می‏شود و در آنهمرفت طبیعی در ّ جو زمین متوقف می‏گردد. در چنین شب‏هایی، ٔ الیه هوای بسیار هوای سردسردی بین سطح زمین و ٔ الیه هوای گرم باالتر قرار می‏گیرد. این ٔ الیه هوای گرم، پیش الیۀ وارونگی (هوای گرم تر)از این، بر اثر ٔ پدیده همرفت در یک روز عادی ایجاد شده است. در واقع سردی زیاد هوای سردٔ الیه هوای سرد مجاور زمین، باعث می‏شود ٔ پدیده همرفتی بین این ٔ الیه بسیار سرد و ٔ الیههوای گرم باالی آن رخ ندهد. بدین‏ترتیب، مانع از چرخش هوا بر اثر ٔ پدیده همرفت درسطح زمین می‏گردد. به این پدیده، وارونگی هوا می‏گویند. در این وضعیت گرد و غبار الگوی تغییرات دما در (ب) الیه‏های هوای اطراف زمینو گازهای ٔ آالینده شهری واقع در ٔ الیه هوای سرد مجاور زمین، که عمدتاً ناشی از تردد در: الف) شرایط عادی و ب) شرایطی که وارونگیخودروها و کارخانجات دودزاست، در این الیه حبس می‏شوند (شکل ب). وارونگی هوا رخ می‏دهد.هوا تا وقتی تداوم دارد که بر اثر وزیدن باد الیه‏های هوای سرد و گرم جابه‏جا شود، یابا افزایش دمای قابل توجه ٔ الیه سرد مجاور زمین، همرفت طبیعی دوباره در ّ جو زمین از سر گرفته شود. با توجه به اینکه در این پدیده،الگوی تغییرات دما در الیه‏های هوای اطراف زمین در یک روز طبیعی بر هم می‏خورد، به این پدیده وارونگی دما 2 نیز گفته می‏شود.تابش گرمایی: ٔ همه ما ٔ تجربه گرم‏شدن در آفتاب را داریم. با نزدیک‏کردن دستمان بهاجسام گرمی‌مانند رادیاتور گرم شوفاژ، یا ِ زیر المپ رشته‌ای روشن نیز ٔ تجربه مشابهی خواهیمداشت. آیا با نزدیک‏کردن دستتان به ِ زیر المپ رشته‌ای، گرما با روش رسانش، یا همرفت بهدستتان می‌رسد؟می‏دانید که هوا رسانای خوبی نیست و چون دست شما زیر المپ قرار دارد، انتقال گرما بهروش همرفت نیز نمی‏تواند رخ داده باشد. خورشید، المپ داغ، کتری، رادیاتور شوفاژ و ... ازخود پرتوهایی گسیل می‏کنند که دست ما با جذب کردن آنها گرم می‏شود. این پرتوها از نوع امواجالکترومغناطیسی هستند که در سال‏های بعد خواهید دید شامل امواج رادیویی، تابش فروسرخ، بدن شکل یک ــ4 فرد. 33 سطح بدن تصویری یک فرد دمانگاشت از معمولینور مرئی، تابش فرابنفش، پرتوهای x و پرتوهای γ است. هر کدام از این امواج چشمه‏های با دمای C ° ،30 در محیطی با دمای C ° 20ٔ تولیدکننده مربوط به خود را دارد. ما در این بخش، به تابش الکترومغناطیسی گسیل‏شده از مواد بر به 70 W دلیل گرما تابش از دست گرمایی، با می‏دهد. آهنگی در حدوداثر دمای آنها سروکار داریم. در واقع هر جسم در هر دمایی تابش الکترومغناطیسی گسیل می‏کند.به این نوع تابش، تابش گرمایی می‏گویند. نشان داده می‏شود که تابش گرمایی در دماهای زیر حدودTemperature Inversion ــ Air Inversion 2 ــ 1115