دما و گرماآزمایش ٤ـ 5هدف: مشاهده پدیده همرفتوسیله های موردنیاز: ٔ لوله همرفت، گیره و پایه، آب سرد، دانه های پتاسیم پرمنگنات یاجوهر، چراغ الکلی یا گازیشرح آزمایش:ــ1 لوله را از آب سرد پرکنید و به آرامیچند ٔ دانه پتاسیم پرمنگنات (یا چند قطره جوهر) رااز ٔ دهانه لوله به داخل آن بریزید.ــ2 یکی از شاخه های قائم لوله را مطابق شکل روی شعله بگیرید و در همان لحظه ٔ شاخهقائم دیگر لوله را با دست لمس کنید.ــ3 دستتان را از ٔ شاخه قائم بردارید و در حالی که گرما دادن را ادامه میدهید به مایع درونلوله با دقت نگاه کنید.پس از چند دقیقه دوباره همان ٔ شاخه قائم لوله را لمس کنید.ــ4 مشاهدات خود را بنویسید و با بحث درگروه، دلیل هر یک از مشاهدات را توضیح دهید.همرفت میتواند در ٔ همه شارهها، چه مایع و چه گاز، به وقوع بپیوندد. در همرفت، بر خالفرسانش گرمایی، انتقال گرما با انتقال بخشهایی از خود ماده صورت میگیرد و وقتی شاره C ° C 23 ° C 25 ° C 26 ° 28در تماس با جسمیگرمتر از خود قرار گیرد، ٔ فاصله متوسط مولکولها در بخشی از شاره C ° 21که در تماس با جسم گرم است، افزایش مییابد؛ بدینترتیب حجم آن زیاد میشود، در نتیجه C ° 20چگالی این قسمت از شاره کاهش مییابد؛ چون اکنون چگالی این ٔ شاره انبساطیافته کمتر از C ° C 19 ° C 17 ° 16ٔ شاره سردتر اطراف خود است. نیروی شناوری (بنا به اصل ارشمیدس) موجب باال رفتن آنمیشود. آن گاه مقداری از ٔ شاره سردتر اطراف آن، جایگزین ٔ شاره گرمتر میشود که باال رفته شکل ــ4 28 گرم شدن هوای اتاق بهاست و این فرایند به همین ترتیب ادامه مییابد. گرمشدن هوای داخل اتاق به ٔ وسیله بخاری روش همرفتو رادیاتور شوفاژ (شکل ــ4 ،)28 گرمشدن آب درون قابلمه (شکل ــ4 ،)29 جریانهای بادساحلی (شکل ــ4 ،)30 انتقال گرما از مرکز خورشید به سطح آن و … همگی بر اثر ٔ پدیدههمرفت رخ میدهند. ٔ همه این مثالها نمونههایی از همرفت طبیعی است.آب گرم و با چگالی جریانکمتر باال میرود. همرفتیآب سرد و چگال تر روز شبپایین میآید. ــ4شکل 30 روز: زمین ساحل گرمتر از آب دریاست. پدیدۀ همرفت موجب نسیمیاز سوی دریا به سمتشکل ــ4 29 گرم شدن آب درون قابلمه ساحل میشود. شب: زمین ساحل سردتر از آب دریاست. پدیدۀ همرفت موجب نسیمیاز سوی ساحل به سمتبه روش همرفت دریا میشود.113