فصل 4رسانش گرمایی: بسیاری از ما این تجربه را داریم که انتهای قاشق فلزی درونظرف غذای روی اجاق روشن را با دست گرفته و داغی آن را احساس کردهایم. اماشکل ارتعاش ــ4 26 اتمها در انتقال نافلزات گرما مییابد. در صرف ً ا از شکل، طریق این همچنین دیدهایم اجسامیدیگر مانند شیشه، چوب و… نیز میتوانند گرما را تا حدودیانتقال ارتعاشات توسط فنرها شبیهسازی انتقال دهند. رسانش گرمایی در این اجسام، به دلیل ِ ارتعاش اتمها و گسترش اینشده است. ارتعاشها در طول آنهاست (شکل .)26 ــ4 به جهت نبود الکترونهای آزاد، ایناجسام رساناهای گرمایی خوبی نیستند. به همین دلیل از برخی از این مواد در دیوارهاگرما و سقف بناها استفاده میکنند تا حتیاالمکان از خروج گرما در زمستان و ورود آن درتابستان جلوگیری کنند.الکترونهای آزاد اما در فلزات افزون بر ارتعاشهای اتمی، الکترونهای آزاد نیز در انتقال گرما نقششکل ــ4 27 الکترونهای آزاد با برخورد به دارند. بنابراین، نسبت به سایر اجسام، رساناهای گرمایی بسیار بهتری هستند. دریکدیگر و اتمها موجب رسانش بهتری برای واقع چون الکترونها بسیار کوچکاند و به سرعت حرکت میکنند با برخورد با سایرگرما میشوند. الکترونها و اتمها سبب رسانش گرما میشوند (شکل ــ4 .)27 بنابراین، در رساناهایفلزی سهم الکترونهای آزاد در رسانش گرما بیشتر از اتمهاست.فعالیت ـ4 12موهای خرس قطبی توخالی هستند. تحقیق کنید این موضوع چه نقشی در گرم نگهداشتن بدن خرس در سرمای قطب دارد؟تصویری بسیار بزرگ شده از موی یک خرس قطبیهمرفت: وقتی ظرف بزرگی از آب را روی اجاق میگذاریم چگونه ٔ همه آب آن در مدت نه چندانزیادی گرم میشود؟ بخاری چگونه هوای داخل اتاق را گرم میکند؟انتقال گرما در مایعات و گازها که معموال ً رساناهای گرمایی خوبی نیستند عمدتاً به روش همرفت،یعنی همراه با جابهجایی بخشی از خود ماده، انجام میگیرد. همانطور که در کتاب علوم هشتم دیدیداین پدیده بر اثر کاهش چگالی شاره با افزایش دما صورت میگیرد. انتقال گرما به روش همرفت رامیتوان به سادگی با انجام آزمایش نمایش داد.112