فصل 4تغییر حالت جامد ــ مایع: دیدیم که اگر به جسم جامدی گرما دهیم، دمای آن افزایشمییابد. اگر عمل گرما دادن را برای جامدهای خالص و بلورین ادامه دهیم، وقتی دمای جسمبه مقدار مشخصی برسد، افزایش دما متوقف میشود و دما ثابت باقی میماند. در این حالت،جسم شروع به ذوب شدن میکند و به مایع تبدیل میشود. این دمای ثابت را ٔ نقطه ذوب یا دمایگذار جامد به مایع مینامند که به جنس جسم و فشار وارد بر آن بستگی دارد. به استثنای چندمورد خاص، حجم جامدهای بلوری هنگام ذوب شدن افزایش مییابد؛ زیرا حجمیکه بلور باآرایش منظم مولکولها در حالت جامد اشغال میکند، نسبت به این حجم در حالت مایع که آرایشمولکولی نامنظمیدارد، کمتر است.برخالف جامدهای خالص و بلورین، جامدهای بیشکل مانند شیشه و جامدهای ناخالصیمانند قیر ٔ نقطه ذوب کامال ً مشخصی ندارند. در واقع وقتی این مواد را گرم میکنیم، پیش از ذوبشدن خمیریشکل میشوند. این مواد در گسترهای از دما بهتدریج ذوب میشوند.معموال ً افزایش فشار وارد بر جسم سبب باال رفتن ٔ نقطه ذوب جسم میشود. اما در برخی موادمانند یخ، افزایش فشار به کاهش نقطه ٔ ذوب میانجامد که این در مورد یخ بسیار ناچیز است.شکل ــ4 22 تصویری از یخ در حال ذوب عمل ذوب، فرایندی گرماگیر است؛ یعنی به جسم جامدی که به دمای ذوب خود رسیده باشدباید گرما بدهیم تا به مایع تبدیل شود، زیرا مولکولهای جامد باید از ساختار صلب قبلی خود رهاشوند. این گرما، دمای جسم را تغییر نمیدهد؛ بلکه سبب تغییر حالت آن میشود. ذوب شدنیک قالب یخ و تبدیل آن به آب (شکل ــ4)22 مثالی مشهور از این دست است .فعالیت ـ4 6برف و یخ دو شکل آشنای حالت جامد آب هستند، اما با وجود این، ظاهرمتفاوتی دارند. دلیل این امر را تحقیق کنید.خوب است بدانیداسپری کردن باغ های میوه: گاهی اوقات گیاهان را با آب اسپریمیکنند تا آنها را از یخ زدن در سرمایی سخت محافظت کنند. این محافظتناشی از ٔ الیه یخی نیست که روی گیاه تشکیل میشود.این محافظت ناشی ازفرایندهایی است که پس از نشستن آب روی گیاه رخ میدهند؛ یعنی فرایندهاییکه در آنها آب تا ٔ نقطه انجماد سرد میشود و سپس یخ میٔ بندد.الزمه هر دوفرایند این است که آب به گیاه گرما بدهد.انرژی که به گیاه و سپس به هوا104