فیزیک (1) صفحه ۱۰۰
فصل 4دمای تعادل: اگر دو یا چند جسم با دماهای مختلف در تماس با یکدیگر قرارگیرند، پس از مدتیهم دما می‌شوند، یعنی دمای آنها به مقدار یکسانی می‌رسد. به این دما، دمای تعادل می‌گویند که می‏توانبا استفاده از قانون پایستگی انرژی، آن را محاسبه کرد. در این حالت بعضی از اجسام گرما از دستمی‏دهند و ٔ بقیه اجسام گرما می‏گیرند. بنا به قرارداد عالمت Q برای اجسامی‌که گرما می‏گیرند مثبت0(> Q) و برای اجسامی‌که گرما می‏دهند منفی 0(< Q) اختیار می‏شود؛ مثال ً از ٔ رابطه 4()7ــ نیزدرمی‏یابیم که با افزایش دما، مقدار مثبتی برای Q به دست می‏آید و با کاهش دما، مقداری منفی برای Qبه‏دست می‏آید. بنا به قانون پایستگی انرژی، همان قدر که اجسام گرم انرژی از دست می‏دهند، اجسامسرد انرژی می‏گیرند، پس جمع جبری این هاQ صفر می‌شود:)8 ٤ــ(… = 0 + 3 Q + 2 Q + 1 Qهرگاه چند جسم متفاوت با گرماهای ٔ ویژه 1 ،c 2 ،c c 3 و ... به جرم‏های m 1 ، m 2 ، m 3 و ... بادماهای ٔ اولیه θ 1 ، θ 2 ، θ 3 و ... را در تماس با یکدیگر قرار دهیم با استفاده از ٔ رابطه ــ4()8 معادله‏ایبه دست می‏آوریم که می‏توان دمای تعادل θ را از آن محاسبه کرد.4(ــ 9 = 0 (… m 1 c 1) θ - θ 1 (+ m 2 c 2) θ - θ 2 (+ m 3 c 3) θ - θ 3)+مثال ـ4 7شخصی 0/30 kg آب C ° 70 را در یک لیوان آلومینیمی‌0/12 کیلوگرمی‌که دمای آن C ° 20 است می‏ریزد. دمای نهایی پساز آنکه آب و لیوان به تعادل گرمایی برسند چقدر است؟ فرض کنید هیچ گرمایی با محیط مبادله نمی‏شود.پاسخ: با توجه به اینکه هیچ ٔ مبادله گرمایی با محیط نداریم، با استفاده از ٔ رابطه 8 ــ4 داریم:٠ = آلومینیم + Q آب Qاکنون با استفاده از ٔ رابطه ــ4 7 (mc∆θ Q =) خواهیم داشت:0 = (آلومینیم 1 θ - θ (آلومینیم c آلومینیم m + (آب 1 θ - θ (آب c آب mکه در آن θ دمای تعادل مجموعه است. با استفاده از گرماهای ٔ ویژه آب و آلومینیم از جدول ــ4 3 خواهیم داشت:0 = C) ° -20 θ C)(° J/kg. 2 (0/12kg)(9/0×10 + C) ° 70 - θ C)(° (0/300kg)(4187J/kg.و از آنجا پس از اندکی ٔ محاسبه جبری برای دمای تعادل به C ° θ = 66 می‏رسیم.از ٔ معادله 9ــ4 می‌توانیم برای یافتن کمیت های دیگری مانند گرمای ٔ ویژه یک جسم نیز استفاده کنیم.100