فیزیک (1) صفحه ۸۷
دما و گرمامطابق این شکل، دو سیم رسانای غیر هم‏جنس مانند مس و کنستانتان از طرفی در دمایذوب یخ نگه ‏داشته شده و از طرف دیگر در مکانی به هم متصل اند که می‏خواهیم دمای آنرا به‏دست آوریم. این مجموعه با سیم‏های مسی رابط به یک ولت‏سنج بسته می‏شود. با تغییردمای محل مورد اندازه‏گیری، عددی که ولت سنج نشان می‌دهد، تغییر می‌کند. اگر آزمایشرا چندین بار و برای دماهای متفاوت تکرار کنیم، می‏توانیم ولتاژهای مربوط به هر دمایی رامشخص کنیم. ٔ گستره دماسنجی یک ترموکوپل به جنس سیم‏های آن بستگی دارد؛ مثال ً در یکی شکل 7ــ4 در این تصویر دمای یک گرماسنجاز انواع ترموکوپل‏ها که جنس سیم‏ها از آلیاژهای خاصی 1 است، ٔ گستره دماسنجی از C ° -270 به روش الکتریکی اندازه گیری می‌شود.تا C ° 1372 است. مزیت ترموکوپل این است که به دلیل جرم کوچک محل اتصال، خیلی سریعبا دستگاهی که دمای آن اندازه‏گیری می‏شود به حالت تعادل گرمایی می‏رسد و به عالوه می‏توانددر مدارهای الکترونیکی به کار رود که در بسیاری از وسایل صنعتی، گرمایشی و سرمایشی یافتمی‏شود. شکل 7ــ4 روشی از اندازه گیری دما با دماسنج هایی از این دست را نشان می‌دهد.فعالیت 2 ـ4 فضای خالی برای انبساطالکل یا روغننوع ویژه‏ای از دماسنج‏های مایعی که بیشینه و کریئوزوت 2ٔ کمینه دما را در یک مدت زمان ّ معی ن نشان می‏دهد، شاخصدماسنج بیشینه ــ کمینه نام دارد. از این دماسنج ها فوالدی -10 -20 40 50معموال ً در مراکز پرورش گل و گیاه، باغداری، C ° C 10 0 20 30 25 ° 12هواشناسی و ... استفاده می‏شود. در مورد چگونگی 30 20 0 10کار این دماسنج‏ها تحقیق کنید. 50 40 -20 -10جیوه2ـ4 انبساط گرماییاگر ِ در یک ظرف شیشه ای محکم باشد، معموال ً برای باز کردن ِ در ظرف روی آن آب داغمی‏ریزیم. وقتی دو لیوان شیشه‏ای درهم، گیر کرده باشند، با ریختن آب سرد در لیوان داخلیو گذاشتن لیوان بیرونی در آب گرم، می‏توانیم دو لیوان را از هم جدا کنیم. وقتی دندانپزشکسوراخ دندانی را پر می‏کند، باید ٔ ماده ٔ پرکننده دندان همان مشخصه‏های انبساط گرمایی دندانرا داشته باشد (شکل ،)8 ـ4 زیرا در غیر این صورت، خوردن یک بستنی سرد و در پی آن شکل 8ــ4 ماده ای که دندان را پر می‌کندنوشیدن چای داغ، بسیار دردناک خواهد بود و ممکن است سبب شکستن دندان نیز بشود . باید داشته همان باشد. مشخصه های گرمایی دندان را10Cr) % &)%90Ni chromel آلیاژ Si)کرومل 1 % & 2Mn % & Al 2 % & Ni %95 Alumel) آلیاژ آلومل ــ ١creosote 2ــ87