فصل 4پرسش ـ 4 1الف) چرا بهتر است قفل و کلید یک در، هم جنس باشند؟ب) چرا در برخی از فصلهای سال، بعضی از در ها در چارچوب خود گیر میکنند؟بیشتر اجسام با افزایش دما حجمشان زیاد و با کاهش دما حجمشان کم میشود. همانطور که دیدیماین پدیده اساس ساخت بعضی از دماسنجهاست. بیتوجهی به ٔ پدیده انبساط در ساختن پلها، ساختمانها،خطآهنها، خطوط انتقال نیرو، خطوط انتقال سوخت و ... میتواند مشکلهایی را ایجاد کند.فعالیت ـ4 3)1 شکل (الف) تصویری واقعی از دو قسمت متوالی خطآهن ریل(ریل راهآهن)های قدیمیرا در گذشته نشان میدهد. اگر ٔ فاصلهخالی بین این دو قسمت به ّ حد کافی زیاد نمیبود، چه مشکلی (الف) ِ بست ریلپیش میآمد؟)2 امروزه بین قسمتهای متوالی خطّ آهن فاصلهای در نظرگرفته نمیشود و این قسمتها پشت سرهم جوشکاری میشوند(شکل ب). تحقیق کنید در این روش چگونه مشکل ناشی از انبساطدر یک روز گرم تابستانی برطرف میشود؟ (ب)انبساط طولی: میلهای فلزی به طول ّ او ٔ لیه L = L 1 را در نظر بگیرید. اگر دمای میله را به ٔ اندازه ∆Tافزایش دهیم، تجربه نشان میدهد که طول میله به ٔ اندازه = L 2 - L 1 ∆L افزایش مییابد (شکل .)9ــ41 Lشکل ــ4 9 انبساط گرماییمیلهای به طول اولیۀ L 1L ∆ + 1 L = 2 Lآزمایشها نشان میدهند که هرچه تغییر دمای ٔ میله فلزی بیشتر باشد، افزایش طول بیشتر استو هرچه طول ّ او ٔ لیه میله بزرگ تر باشد، به ازای یک تغییر دمای مشخص افزایش طول بیشتر خواهدبود. همچنین اگر دمای دو ٔ میله هماندازه که جنسهای آنها با هم متفاوت است را به یک اندازهافزایش دهیم، میزان افزایش طول آنها متفاوت است. بنابراین، در تغییرات دمایی به نسبت کوچک،∆L را میتوان از ٔ رابطه زیر بهدست آورد:)2ــ4(∆T 1 αL = ∆Lبه α ضریب انبساط طولی میله میگویند که به جنس میله بستگی دارد.در ٔ رابطه ،2ــ4 ∆L و L 1 برحسب متر m()، ∆T برحسب کلوین (K) یا ٔ درجه سلسیوس C(°) واز آنجا یکای α ، برکلوین K(/)1 یا بر ٔ درجه سلسیوس C(° /)1 تعیین میشود.88