فیزیک (1) صفحه ۶۷
کار، انرژی و توانمثال ـ3 9شکل زیر، کوه نوردی به جرم 72/0kg را نشان می​دهد که در حال صعود به ٔ قله زردکوه بختیاری به ارتفاع 4200m ازسطح آزاد دریاست. تغییر انرژی پتانسیل گرانشی کوه نورد در متری1200 پایان ارتفاع صعود چقدر است؟ مبدأ انرژی پتانسیلگرانشی را (الف) سطح دریا و (ب) ٔ قله کوه بگیرید. (g = 9/8m/s 2)1200m زردکوه بختیاری، یکی ازغنی‌ترین ذخایر طبیعی آب ایرانو سرچشمۀ رودخانه‌های کارون وزاینده‌رود است.پاسخ: اگر مطابق فرض (الف)، مبدأ انرژی پتانسیل گرانشی را در سطح دریا بگیریم، می​توان نوشت:4200m = 2 h و = 3000m 1 hJ 5 10 * 8/5 ≈ 3000m(- = mg) h 2 - h 1 (=)72/0kg)(9/8m/s 2)(4200m ∆Uحال اگر مطابق فرض (ب)، مبدأ انرژی پتانسیل گرانشی را در ٔ قله کوه فرض کنیم، خواهیم داشت:0 = 2 h و -١200m = 1 hJ 5 10 * 8/5 ≈ 1200m(] - = mg) h 2 - h 1 (=)72/0kg)(9/8m/s 2 ([0-) ∆Uهمان طور که انتظار داشتیم انتقال مبدأ انرژی پتانسیل گرانشی، تأثیری در نتیجه نهایی و فیزیک مسئله ندارد.ـ3مثال 10جسم ساکنی به جرم m را مانند شکل روبه رو، با دستمان از ارتفاع h 1 به ارتفاع h 2 می​بریم و دوباره بهحالت سکون می​رسانیم. با چشم پوشی از مقاومت هوا، کار نیروی دست را در این جابه جایی محاسبه کنید.پاسخ: با استفاده از ٔ قضیه کارــ انرژی جنبشی ٔ (رابطه)4ــ3 داریم:1 K - 2 K = دست W + وزن W = t W نیروی دستاز آنجا که جسم در ابتدا و انتهای مسیر ساکن است، تغییر انرژی جنبشی آن صفر است 0(= ∆K .)به این ترتیب داریم: وزن = - W دست W ⇒ = 0 دست + W وزن h 2 W نیروی وزنبا توجه به ٔ رابطه 6ــ3 می​توانیم کار نیروی وزن را با استفاده از تغییرات انرژی پتانسیل گرانشی h 1به دست آوریم. = - (mgh 2 - mgh 1) ∆U - = وزن Wبه این ترتیب، کار نیروی دست برابر است با:(= +) mgh 2 - mgh 1) ∆U -)- = دست W67