فیزیک (1) صفحه ۱۵
فیزیک و اندازه گیریــ3 تعداد دفعات اندازه گیری: برای کاهش خطا در اندازه گیری هر کمیت، معموال ً اندازه گیریآن را چند بار تکرار می‌کنند. میانگین عددهای حاصل از اندازه گیری به عنوان ٔ نتیجه اندازه گیری دقت اندازه گيری در ابزارهایگزارش می‌شود. البته در میان عددهای متفاوت، اگر یک یا دو عدد اختالف زیادی با بقیه داشته باشند رقمی‌(دیجیتال)، برابر یک واحددر میانگین گیری به حساب نمی‌آیند (شکل .)9ــ1 از آخرین رقمی‌است که آن ابزارمی‌خواند. برای مثال، آخرین رقمیکه دماسنج شکل زیر نشان می‌دهداندازه واقعی کمیت موردنظر اینجاست. در این نظر نتیجه نمی‌را در گیریم. میانگین گیری C ° 0/2 و دقت آن C ° 0/1 است.کمیتی که اندازه گیری می‌شودشکل ــ1 9 نتایج اندازه گیری شده حول ٴ اندازه واقعی. هر نشان ٴ ه قرمز رنگ، نشان ٴ دهنده نتیج ٴ ه یک اندازه گیری است.فعالیت ـ1 4الف) آزمایشی طراحی و اجرا کنید که به کمک آن بتوان جرم و حجم یک قطره آب را اندازه گیری کرد.ب) تکه ای سیم الکی نازک یا نخ قرقره به طول تقریبی یک متر تهیه کنید. آزمایشی طراحی و اجرا کنید که به کمک یکخط کش میلی متری بتوان قطر این سیم یا نخ را اندازه گیری کرد.خوب است بدانیدتفاوت دقت و درستی: دقت همواره به معنای صحت و درستی نیست. برای مثال، یک ساعت رقمی‌معمولی که 10:35:17را نشان می‌دهد بسیار دقیق است (زمان را تا ثانیه اعالم می‌کند)، ولی اگر این ساعت چند دقیقه آهسته کار کند، دیگر مقداری کهنشان می‌دهد درست نیست. از سوی دیگر، یک ساعت قدیمی‌دیواری ممکن است زمان صحیح را نشان دهد، ولی اگر این ساعتٔ عقربه ثانیه شمار نداشته باشد دقت آن کم است. اندازه گیری های با کیفیت باال نظیر اندازه گیری هایی که برای تعریف استانداردهاصورت گرفته اند هم دقیق و هم درست اند. برای درک بهتر تفاوت دقت و درستی، به مثالی از بازی پرتاب دارت توجه کنید. درشکل (الف)، دقت و درستی، در شکل (ب) تنها دقت و در شکل (پ) نه دقت و نه درستی وجود دارد.(الف()ب()پ)15