فیزیک (1) صفحه ۱۳۳
ترمودینامیکرا اندکى به طرف باال جابه‌جا مى‌کند. اگر گرما دادن به گاز را به همین روش، به‌صورت بسیار آهستهادامه دهیم، گاز به کندى منبسط می‌شود و پیستون بسیار آهسته به طرف باال حرکت می‌کند. در اینفرایند، فشار گاز ثابت می‌ماند. نمودارهای T ــ P و V ــ P این فرایند در شکل 9ــ5 رسم شده است.P P2 1 2 P = 1 P 2 1 P = P2 1V 2 V 1 V T T T2 1شکل ــ5 9 نمودارهای T ــ P و V ــ P برای یک فرایند انبساط هم‌فشارتمرین 5 ـ 1نشان دهید نمودار T ــ V برای فرایند هم ِ ‌فشار یک گاز آرمانی، خط راستی است که امتداد آن از مبدأ‌‌‌‌ مختصات می‌گذرد.در فرایند هم‌فشار، گرما و کار هردو مبادله می‌شود. در اینجا فقط کار را محاسبه می‌کنیم. اگرفشار گاز P باشد با توجه به تعریف فشار (P = F / A)، گاز طی این فرایند نیروی ثابت F = PA را به V = Ad ∆پیستون وارد می‌کند که در آن A مساحت پیستون است. اگر در این فرایند پیستون به ٔ اندازه d جابه‌جاشود ،کاری)10ــ5شکل(که گاز روی پیستون انجام می‌دهد برابر است با:(d = P) Ad(° cos0 PA) = θ(d cos F) = کار گاز روی پیستونولی Ad ، تغییر حجم گاز و برابر است با V = V 2 - V 1 ∆ ؛ در نتیجه d AV ∆ = P کار گاز روی پیستونبنا به قانون سوم نیوتون، نیرویی که گاز به پیستون وارد می‌کند و نیرویی که پیستون به گاز وارد → Fمی‌کند هم‌اندازه و در خالف جهت یکدیگرند. از سوی دیگر می‌دانیم جابه‌جایی پیستون و جابه جاییٔ الیه گاز مجاور آن، هم‌اندازه و هم‌جهت‌اند؛ پس می‌توان نوشت: QV ∆ = - P ِ منفی کار گاز روی پیستون = کار پیستون روی گاز ــ5شکل 10 در این انبساط هم‌فشار، پیستوندر این کتاب، کار محیط روی دستگاه (مثال ً در اینجا کار پیستون روی گاز) را با W نشان می‌دهیم. برابر به‌اندازۀ d روبه روی باال پیستون جابه‌جا شده انجام و داده گاز کاری است.بنابراین، در فرایند هم‌فشار داریم: V ∆ P)2ــ 5((کار در فرایند هم‌فشار) V ∆ W = - Pبنا به ٔ رابطه فوق اگر گاز منبسط شود 0(< V ∆) کار محیط روی دستگاه (W) منفی و اگر گازمتراکم >0(شود V ∆) کار محیط روی دستگاه (W) مثبت است.133