
دما و گرما212° بررسی گاز در حجم ثابت: شیمیدان فرانسوی ژوزف لوئیسگی لوساک 1 ــ1850(1778 م.)در سال 1802 میالدی به طور تجربی دریافت که اگر حجم مقدار معینی از یک گاز ثابت نگه داشتهشود، فشار آن مستقیماً با دما (بر حسب کلوین) متناسب است (شکل ــ4 .)40 شکل 41 ــ4 نوعی ازآزمایش او را برای بررسی تغییر فشار و دمای گاز، در حجم ثابت نشان میدهد.° 324(ــ (13)حجم و جرم ثابت) ثابت P =خط کش212° جیوه دماسنج(atm) Pتراز سطح° 32 گاز محبوس(K) T300 200 100 0شکل ــ4 40 رابطۀ بین فشار و دمای یک گاز، ــ4شکل 41 آزمایشیساده برای اندازه گیریدر حجم ثابت فشار گاز در دماهای مختلف (در حجم ثابت)مثال ـ4 16رانندهای پیش از حرکت، فشار الستیک اتومبیل خود را با یک فشارسنج اندازه میگیرد و برای آن مقدار 214 kPa را به دستمیآورد. در این زمان، دما برابر با C ° ١5 است. پس از چند ساعت رانندگی، توقف میکند و فشار الستیک را دوباره اندازه میگیرد.اینک فشار 241 kPa شده است. اکنون دمای هوای داخل الستیک چقدر است؟ از تغییر حجم کم هوای درون الستیک چشم پوشیکنید و فرض کنید فشار هوای محیط برابر با 1 atm = 101 kPa باشد.پاسخ: میدانیم که فشارسن ج ها، فشار پیمانهای (سنجهای) 300 را اندازه 200 میگیرند 100 که برابر با 0 اختالف فشار مطلق با فشار هوایمحیط است. بنابراین، برای استفاده از رابطه ــ4 13 باید فشار هوای محیط را به فشارهای پیمانهای اضافه کنیم. پس داریم:kPa kPa = 315 101 + kPa = 214 1 PkPa kPa = 342 101 + kPa = 241 2 Pهمچنین توجه کنید که دماها باید برحسب کلوین باشد. بنابراین، برای دمای اولیه داریم:اکنون با قرار دادن این مقادیر در رابطه ــ4 13 خواهیم داشت: K 1 T = (15 273 +)K = 288C 40 = C 273 (− 313) = K 313 = K(288) kPa 342 = 2 T, 1 P = 2 P kPa 315 1 T 2 Tاین پاسخی معقول است؛ زیرا پس از یک رانندگی طوالنی، الستیکها به میزان قابل توجهی گرم میشوند.Joseph Louis Gay-Lussac 1ــ119