فصل 4بررسی گاز در فشار ثابت: تاکنون در مورد انبساط گرمایی جامدها و مایعها مطالبی را فراگرفتهایم.اما در مورد گازها چطور؟ آیا حجم گازها نیز متناسب با دما تغییر میکند؟ چون گازها به سادگی متراکممیشوند باید به فشار گاز نیز فکر کنیم. ژاک شارل 1 دانشمند فرانسوی 1746ــ1823(م.) به طورتجربی دریافت که اگر ِ فشار مقدار معینی از یک گاز، ثابت نگه داشته شود حجم آن مستقیماً با افزایشدما (بر حسب کلوین) افزایش و با کاهش دما، کاهش مییابد. شکل ــ4 39 الف، نوعی از آزمایش او وشکل ــ4 39 ب، نتیجهای از آن آزمایش را نشان میدهد.Hg دماسنج V(cm 3)ــ4شکل 39 الف) اسبابی برای تحقیق اثردما برحجم مقدار ثابتی از گاز که در فشار ثابت هوای حبس شدهنگه داشته شده است. ب) نمودار V برحسب Tبرای یک گاز، وقتی فشار و مقدار گاز ثابت باشد. (الف()K) 0 T(ب)ٔ نتیجه این آزمایش را م (a) یتوان به صورت زیر نوشت:3)12ــ4((فشار و جرم ثابت) ثابت V =V(Cm) A Gas TB Gas Vدر این C D رابطه Gas V Gas حجم گاز و T دمای گاز برحسب کلوین است.فعالیت ـ4 15ِ سر سرنگی را که پیستون آن E آزادانه Gas حرکت میکند به فشارسنجیT(K) میبندیم و آن را به طور افقی درون ظرف (°C) آبی T میگذاریم و 0 ظرف رابه آرامیگرم میکنیم. توضیح دهید کدامیک از کمیتهای (c) دما، حجم،فشار و مقدار هوای درون سرنگ تغییر میکند و تغییر آنها چگونه است؟مثال ـ4 15در آزمایشی، دمای مقدار معینی گاز اکسیژن را در فشار ثابت از C ° 27 به C ° 87 میرسانیم. اگر حجم گاز ابتدا 2/0L باشد،حجم آن را در پایان آزمایش حساب کنید.پاسخ: در این آزمایش، جرم و فشار گاز ثابت مانده است. پس بنا به ٔ رابطه ــ4 12 داریم:2 V = 1 Vبا استفاده از دادههای مثال، میدانیم: T 1 T 22/0L = 1 V ، 300K = 273(K)27+ = 1 Tبنابراین ? = 2 V ، 360K = 273(K + =)87 2 TL 4 / 2 = 2 V ⇒ 2 V = 0 / 2360 300Jacques Charles 118 1ــ