
دما و گرماخوب است بدانیدوارونگی هوا 1 : در شرایط عادی، توزیع الیههای هوای اطراف زمین به این هوای سردترتیب است که هوای گرم در اطراف سطح زمین قرار دارد و هوای الیههای باالتر از هوای خنکآن بهتدریج سرد و سردتر است. بدیهی است که در این حالت شرایطی مثل همرفت هوای گرمطبیعی حاکم است؛ یعنی هوای گرمتر به باال میرود و هوای سردتر و چگالتر پایینمیآید و بدینترتیب چرخش هوایی بر اثر ٔ پدیده همرفت رخ میدهد (شکل الف(.)الف)وارونگی هوا معموال ً در شبهای آرام و بدون ابر زمستان شروع میشود و در آنهمرفت طبیعی در ّ جو زمین متوقف میگردد. در چنین شبهایی، ٔ الیه هوای بسیار هوای سردسردی بین سطح زمین و ٔ الیه هوای گرم باالتر قرار میگیرد. این ٔ الیه هوای گرم، پیش الیۀ وارونگی (هوای گرم تر)از این، بر اثر ٔ پدیده همرفت در یک روز عادی ایجاد شده است. در واقع سردی زیاد هوای سردٔ الیه هوای سرد مجاور زمین، باعث میشود ٔ پدیده همرفتی بین این ٔ الیه بسیار سرد و ٔ الیههوای گرم باالی آن رخ ندهد. بدینترتیب، مانع از چرخش هوا بر اثر ٔ پدیده همرفت درسطح زمین میگردد. به این پدیده، وارونگی هوا میگویند. در این وضعیت گرد و غبار الگوی تغییرات دما در (ب) الیههای هوای اطراف زمینو گازهای ٔ آالینده شهری واقع در ٔ الیه هوای سرد مجاور زمین، که عمدتاً ناشی از تردد در: الف) شرایط عادی و ب) شرایطی که وارونگیخودروها و کارخانجات دودزاست، در این الیه حبس میشوند (شکل ب). وارونگی هوا رخ میدهد.هوا تا وقتی تداوم دارد که بر اثر وزیدن باد الیههای هوای سرد و گرم جابهجا شود، یابا افزایش دمای قابل توجه ٔ الیه سرد مجاور زمین، همرفت طبیعی دوباره در ّ جو زمین از سر گرفته شود. با توجه به اینکه در این پدیده،الگوی تغییرات دما در الیههای هوای اطراف زمین در یک روز طبیعی بر هم میخورد، به این پدیده وارونگی دما 2 نیز گفته میشود.تابش گرمایی: ٔ همه ما ٔ تجربه گرمشدن در آفتاب را داریم. با نزدیککردن دستمان بهاجسام گرمیمانند رادیاتور گرم شوفاژ، یا ِ زیر المپ رشتهای روشن نیز ٔ تجربه مشابهی خواهیمداشت. آیا با نزدیککردن دستتان به ِ زیر المپ رشتهای، گرما با روش رسانش، یا همرفت بهدستتان میرسد؟میدانید که هوا رسانای خوبی نیست و چون دست شما زیر المپ قرار دارد، انتقال گرما بهروش همرفت نیز نمیتواند رخ داده باشد. خورشید، المپ داغ، کتری، رادیاتور شوفاژ و ... ازخود پرتوهایی گسیل میکنند که دست ما با جذب کردن آنها گرم میشود. این پرتوها از نوع امواجالکترومغناطیسی هستند که در سالهای بعد خواهید دید شامل امواج رادیویی، تابش فروسرخ، بدن شکل یک ــ4 فرد. 33 سطح بدن تصویری یک فرد دمانگاشت از معمولینور مرئی، تابش فرابنفش، پرتوهای x و پرتوهای γ است. هر کدام از این امواج چشمههای با دمای C ° ،30 در محیطی با دمای C ° 20ٔ تولیدکننده مربوط به خود را دارد. ما در این بخش، به تابش الکترومغناطیسی گسیلشده از مواد بر به 70 W دلیل گرما تابش از دست گرمایی، با میدهد. آهنگی در حدوداثر دمای آنها سروکار داریم. در واقع هر جسم در هر دمایی تابش الکترومغناطیسی گسیل میکند.به این نوع تابش، تابش گرمایی میگویند. نشان داده میشود که تابش گرمایی در دماهای زیر حدودTemperature Inversion ــ Air Inversion 2 ــ 1115