فیزیک (1) صفحه ۱۱۲
فصل 4رسانش گرمایی: بسیاری از ما این تجربه را داریم که انتهای قاشق فلزی درونظرف غذای روی اجاق روشن را با دست گرفته و داغی آن را احساس کرده‏ایم. اماشکل ارتعاش ــ4 26 اتم‏ها در انتقال نافلزات گرما می‏یابد. در صرف ً ا از شکل، طریق این همچنین دیده‌ایم اجسامی‌دیگر مانند شیشه، چوب و… نیز می‏توانند گرما را تا حدودیانتقال ارتعاشات توسط فنرها شبیه‌سازی انتقال دهند. رسانش گرمایی در این اجسام، به دلیل ِ ارتعاش اتم‏ها و گسترش اینشده است. ارتعاش‏ها در طول آنهاست (شکل .)26 ــ4 به جهت نبود الکترون‏های آزاد، ایناجسام رساناهای گرمایی خوبی نیستند. به همین دلیل از برخی از این مواد در دیوارهاگرما و سقف بناها استفاده می‏کنند تا حتی‏االمکان از خروج گرما در زمستان و ورود آن درتابستان جلوگیری کنند.الکترون‏های آزاد اما در فلزات افزون بر ارتعاش‏های اتمی، الکترون‏های آزاد نیز در انتقال گرما نقششکل ــ4 27 الکترون‏های آزاد با برخورد به دارند. بنابراین، نسبت به سایر اجسام، رساناهای گرمایی بسیار بهتری هستند. دریکدیگر و اتم‎‏ها موجب رسانش بهتری برای واقع چون الکترون‏ها بسیار کوچک‏اند و به سرعت حرکت می‏کنند با برخورد با سایرگرما می‏شوند. الکترون‏ها و اتم‏ها سبب رسانش گرما می‏شوند (شکل ــ4 .)27 بنابراین، در رساناهایفلزی سهم الکترون‏های آزاد در رسانش گرما بیشتر از اتم‏هاست.فعالیت ـ4 12موهای خرس قطبی توخالی هستند. تحقیق کنید این موضوع چه نقشی در گرم نگه‏داشتن بدن خرس در سرمای قطب دارد؟تصویری بسیار بزرگ شده از موی یک خرس قطبیهمرفت: وقتی ظرف بزرگی از آب را روی اجاق می‏گذاریم چگونه ٔ همه آب آن در مدت نه چندانزیادی گرم می‏شود؟ بخاری چگونه هوای داخل اتاق را گرم می‏کند؟انتقال گرما در مایعات و گازها که معموال ً رساناهای گرمایی خوبی نیستند عمدتاً به روش همرفت،یعنی همراه با جابه‏جایی بخشی از خود ماده، انجام می‏گیرد. همان‏طور که در کتاب علوم هشتم دیدیداین پدیده بر اثر کاهش چگالی شاره با افزایش دما صورت می‏گیرد. انتقال گرما به روش همرفت رامی‏توان به سادگی با انجام آزمایش نمایش داد.112