
فصل 4دمای تعادل: اگر دو یا چند جسم با دماهای مختلف در تماس با یکدیگر قرارگیرند، پس از مدتیهم دما میشوند، یعنی دمای آنها به مقدار یکسانی میرسد. به این دما، دمای تعادل میگویند که میتوانبا استفاده از قانون پایستگی انرژی، آن را محاسبه کرد. در این حالت بعضی از اجسام گرما از دستمیدهند و ٔ بقیه اجسام گرما میگیرند. بنا به قرارداد عالمت Q برای اجسامیکه گرما میگیرند مثبت0(> Q) و برای اجسامیکه گرما میدهند منفی 0(< Q) اختیار میشود؛ مثال ً از ٔ رابطه 4()7ــ نیزدرمییابیم که با افزایش دما، مقدار مثبتی برای Q به دست میآید و با کاهش دما، مقداری منفی برای Qبهدست میآید. بنا به قانون پایستگی انرژی، همان قدر که اجسام گرم انرژی از دست میدهند، اجسامسرد انرژی میگیرند، پس جمع جبری این هاQ صفر میشود:)8 ٤ــ(… = 0 + 3 Q + 2 Q + 1 Qهرگاه چند جسم متفاوت با گرماهای ٔ ویژه 1 ،c 2 ،c c 3 و ... به جرمهای m 1 ، m 2 ، m 3 و ... بادماهای ٔ اولیه θ 1 ، θ 2 ، θ 3 و ... را در تماس با یکدیگر قرار دهیم با استفاده از ٔ رابطه ــ4()8 معادلهایبه دست میآوریم که میتوان دمای تعادل θ را از آن محاسبه کرد.4(ــ 9 = 0 (… m 1 c 1) θ - θ 1 (+ m 2 c 2) θ - θ 2 (+ m 3 c 3) θ - θ 3)+مثال ـ4 7شخصی 0/30 kg آب C ° 70 را در یک لیوان آلومینیمی0/12 کیلوگرمیکه دمای آن C ° 20 است میریزد. دمای نهایی پساز آنکه آب و لیوان به تعادل گرمایی برسند چقدر است؟ فرض کنید هیچ گرمایی با محیط مبادله نمیشود.پاسخ: با توجه به اینکه هیچ ٔ مبادله گرمایی با محیط نداریم، با استفاده از ٔ رابطه 8 ــ4 داریم:٠ = آلومینیم + Q آب Qاکنون با استفاده از ٔ رابطه ــ4 7 (mc∆θ Q =) خواهیم داشت:0 = (آلومینیم 1 θ - θ (آلومینیم c آلومینیم m + (آب 1 θ - θ (آب c آب mکه در آن θ دمای تعادل مجموعه است. با استفاده از گرماهای ٔ ویژه آب و آلومینیم از جدول ــ4 3 خواهیم داشت:0 = C) ° -20 θ C)(° J/kg. 2 (0/12kg)(9/0×10 + C) ° 70 - θ C)(° (0/300kg)(4187J/kg.و از آنجا پس از اندکی ٔ محاسبه جبری برای دمای تعادل به C ° θ = 66 میرسیم.از ٔ معادله 9ــ4 میتوانیم برای یافتن کمیت های دیگری مانند گرمای ٔ ویژه یک جسم نیز استفاده کنیم.100