
• گام اول؛ شناسایی مفهوم های مرتبط: نخست تشخیص دهید که چه مفهوم های فیزیکی به مسئله مربوط اند، اگرچه در این مرحله هیچمحاسبه ای وجود ندارد؛ ّ ام ا گاهی بحث انگیزترین بخش راه حل مسئله همین مرحله است. در این مرحله باید متغیر هدف مسئله ــ یعنی کمیتی را کهسعی در یافتن مقدار آن دارید ــ شناسایی کنید. این کمیت میتواند انرژی جنبشی یک توپ در حال حرکت، فشار هوا در ٔ قله یک کوه یا دمای تعادلیک جسم باشد.• گام دوم؛ آمادگی برای حل مسئله: براساس مفهوم هایی که در گام اول برگزیده اید، معادله هایی را که برای حل مسئله نیاز دارید، بنویسید و درمورد چگونگی به کار بردن آنها تصمیم بگیرید. اگر الزم میدانید طرح و مدلی از وضعیتی رسم کنیدکه توسط مسئله توصیف شده است.• گام سوم؛ اجرای راه حل: در این مرحله ریاضیات مسئله را انجام دهید. پیش از آنکه دست به کار محاسبه ها شوید، فهرستی از ٔ همه متغیرهایمعلوم و مجهول تهیه کنید. سپس معادله ها را حل کنید و مجهول ها را به دست آورید.• گام چهارم؛ ارزیابی پاسخ: هدف شما از حل مسئله فیزیک تنها به دست آوردن یک عدد یا یک فرمول نیست؛ هدف آن است که درک وشناخت بهتری حاصل شود. به این معنا که باید پاسخ را بیازمایید و دریابید که به شما چه میگوید. فراموش نکنید که از خود بپرسید «آیا این پاسخبا معناست؟» اگر مجهول شما مقدار افزایش طول یک میله هنگام انبساط است، پاسخ شما باید کسری از طول میله باشد؛ در غیر این صورت حتماًچیزی در فرایند حل مسئله شما نادرست بوده است. بازگردید و روش کار خود را امتحان و راه حل را اصالح کنید.• در ابتدای هر فصل، نشانه رمزینه سریع پاسخ آمده است که با تلفن همراه یا رایانک (تبلت) میتوان به محتوای آموزشی آن دسترسیپیدا کرد.ب) سخنی با دبیران ارجمنداهداف ٔ برنامه آموزش فیزیک در ٔ دوره متوسطه دوم، مطابق با ٔ برنامه درسی ملّی در سه عرصه ارتباط با خالق، شناخت خود، خلق و خلقت مبتنی برشناخت و ارتباط با خدا تعریف شده و در جهت تقویت پنج عنصر تفکر و تعقل، ایمان، علم، عمل و اخالق پیش خواهد رفت. بر این اساس مهم ترینشایستگی های مدنظر ٔ حوزه علوم تجربی که در درس فیزیک باید در دانش آموز تحقق یابد، عبارت اند از:• نظام مندی طبیعت را براساس درک و تحلیل مفاهیم، الگوها و روابط بین پدیده های طبیعی به عنوان نشانه های الهی کشف و گزارش کند و نتایجآن را برای حل مسائل حال و آینده در ابعاد فردی و اجتماعی در قالب اندیشه یا ابزار ارائه دهد / به کار گیرد.• با ارزیابی رفتارهای متفاوت در ارتباط با خود و دیگران در موقعیت های گوناگون زندگی، رفتارهای سالم را انتخاب کند/ گزارش کند/ به کارگیرد.• با درک ماهیت، روش و فرایند علم تجربی، امکان به کارگیری این علم را در حل مسائل واقعی زندگی (حال و آینده)، تحلیل و محدودیت ها وتوانمندی های علوم تجربی را در حل این مسائل گزارش کند.• با استفاده از منابع علمیمعتبر و بهره گیری از علم تجربی، بتواند اندیشه هایی مبتنی بر تجارب شخصی، برای مشارکت در فعالیت های علمیارائهدهد و در این فعالیت ها با حفظ ارزش ها و اخالق علمیمشارکت کند.شیوه های آموزش. تجربه نشان میدهد که درک ایده های نهفته در بیشتر مفاهیم فیزیک و کاربرد آنها در زندگی برای اغلب دانش آموزانامکان پذیر است. آنچه در این راه در میزان موفقیت دانش آموزان مؤثر است، شیوه های آموزش ما در کالس درس است. این شیوه ها میتوانند درهایدرک و فهم مفاهیم فیزیک را برای ٔ همه دانش آموزان، بدون توجه به توانایی علمیآنان، باز یا بسته کند. بنابراین میتوان گفت ٔ شیوه آموزش کارآمدکلید موفقیت هر برنامه درسی است. انتظار میرود همکاران ارجمند با تکیه بر تجربه خود و به کارگیری شیوه های آموزشی مؤثر، بستر مناسبی براییادگیری و مشارکت دانش آموزان در فرایند آموزش و همچنین شوق انگیزتر شدن فضای کالس فراهم کنند.قدردانیگروه فیزیک الزم میداند از ٔ اتحادیه دبیران فیزیک ایران و انجمن های وابسته، دبیرخانه راهبری کشوری درس فیزیک، کارگروه معلمانفیزیک و همکارانی که به طور مستقل در اعتبارسنجی این کتاب با ما همکاری داشته اند، تشکر و قدردانی کند.گروه فیزیک دفتر تألیف کتاب های درسی عمومیو متوسطه نظرینظرسنجی کتاب درسی