فیزیک (1) صفحه ۵۸
فصل 3همان طور که تا اینجا دیدید، تعریف کار بر اساس ٔ رابطه 2ــ3 تنها برای ّ حل مسئله هایی به کارمی‌رود که نیرو و جابه جایی در یک جهت باشند. اگر مطابق شکل 3ــ3 نیروی وارد شده به جسم باجابه جایی ٔ زاویه θ بسازد، در این حالت نیروی → F دارای دو مؤلفه است؛ یکی موازی با جابه جایی ودیگری عمود بر آن. همان طور که از علوم هفتم نیز به یاد دارید، مؤلفه ای از نیرو که بر جابه جایی عموداست (F y) کاری روی جسم انجام نمی​دهد. کار انجام شده روی جسم تنها ناشی از مؤلفه ای از نیرواست که در راستای جابه جایی است (F x 1 .) در این حالت، کاری که نیروی ثابت → F به ازای جابه جاییd → روی جسم انجام می​دهد از ٔ رابطه زیر به دست می​آید:)ــ٣3(d W = (F cos θ)شکل 3ــ3 نیروی ثابت → F با جابه جایی d → زاویۀθ می‌سازد و کار d = W(θ cos F) را روی جسمانجام می​دهد.مثال ـ3 4شکل روبه رو شخصی را نشان می​دهد که جعبه ای را با نیروی ثابت 200N ن یرو ی ث ابت →روی سطحی هموار و با اصطکاک ناچیز، به ٔ اندازه 10/0m جابه جا می​کند. F 30 0الف) کار انجام شده توسط این نیرو چقدر است؟ب) نیروهای دیگری را که بر جسم وارد می​شود مشخص کنید. کاری را که جابه جایی →هر کدام از این نیروها روی جسم انجام می​دهند حساب کنید. dپاسخ: الف) با جایگذاری اطالعات داده شده و 2 3  = cos θ cos = 30 → نیروی عمودی سطحدر ٔ رابطه 3ــ3 داریم: نیروی ثابت → F N FJ 3 10 × 73 / 1 = m) 0 / 10 3)(× N 200 (d = W = (F cos θ)ب) نیروی وزن و نیروی عمودی سطح 2 بر جابه جایی عمودند (شکل روبه رو) وکاری روی جسم انجام نمی‌دهند. (توجه کنید که: 0  = cos θ cos = 90) نیروی وزن g → m1 ــ بررسی تجزیه نیرو از اهداف این فصل نیست، بلکه تنها تأکید روی این موضوع است که فقط مؤلفه ای از نیرو که در امتداد جابه جایی است کار انجام می‌دهد. بنابراین درارزشیابی این درس، تجزیه نیروها موردنظر نیست.58