فیزیک (1) صفحه ۸۸
فصل 4پرسش ـ 4 1الف) چرا بهتر است قفل و کلید یک در، هم جنس باشند؟ب) چرا در برخی از فصل‌های سال، بعضی از در ها در چارچوب خود گیر می‌کنند؟بیشتر اجسام با افزایش دما حجمشان زیاد و با کاهش دما حجمشان کم می‏شود. همان‏طور که دیدیماین پدیده اساس ساخت بعضی از دماسنج‏هاست. بی‏توجهی به ٔ پدیده انبساط در ساختن پل‏ها، ساختمان‏ها،خط‌آهن‏ها، خطوط انتقال نیرو، خطوط انتقال سوخت و ... می‏تواند مشکل‏هایی را ایجاد کند.فعالیت ـ4 3)1 شکل (الف) تصویری واقعی از دو قسمت متوالی خط‏آهن ریل(ریل راه‏آهن)های قدیمی‌را در گذشته نشان می‏دهد. اگر ٔ فاصلهخالی بین این دو قسمت به ّ حد کافی زیاد نمی‌بود، چه مشکلی (الف) ِ بست ریلپیش می‏آمد؟)2 امروزه بین قسمت‏های متوالی خطّ ‏آهن فاصله‏ای در نظرگرفته نمی‏شود و این قسمت‏ها پشت سرهم جوشکاری می‏شوند(شکل ب). تحقیق کنید در این روش چگونه مشکل ناشی از انبساطدر یک روز گرم تابستانی برطرف می‏شود؟ (ب)انبساط طولی: میله‏ای فلزی به طول ّ او ٔ لیه L = L 1 را در نظر بگیرید. اگر دمای میله را به ٔ اندازه ∆Tافزایش دهیم، تجربه نشان می‏دهد که طول میله به ٔ اندازه = L 2 - L 1 ∆L افزایش می‏یابد (شکل .)9ــ41 Lشکل ــ4 9 انبساط گرماییمیله‏ای به طول اولیۀ L 1L ∆ + 1 L = 2 Lآزمایش‏ها نشان می‏دهند که هرچه تغییر دمای ٔ میله فلزی بیشتر باشد، افزایش طول بیشتر استو هرچه طول ّ او ٔ لیه میله بزرگ تر باشد، به ازای یک تغییر دمای مشخص افزایش طول بیشتر خواهدبود. همچنین اگر دمای دو ٔ میله هم‏اندازه که جنس‏های آنها با هم متفاوت است را به یک اندازهافزایش دهیم، میزان افزایش طول آنها متفاوت است. بنابراین، در تغییرات دمایی به نسبت کوچک،∆L را می‏توان از ٔ رابطه زیر به‏دست آورد:)2ــ4(∆T 1 αL = ∆Lبه α ضریب انبساط طولی میله می‏گویند که به جنس میله بستگی دارد.در ٔ رابطه ،2ــ4 ∆L و L 1 برحسب متر m()، ∆T برحسب کلوین (K) یا ٔ درجه سلسیوس C(°) واز آنجا یکای α ، برکلوین K(/)1 یا بر ٔ درجه سلسیوس C(° /)1 تعیین می‌شود.88