فیزیک (1) صفحه ۷۳
کار، انرژی و توانتمرین 3 ـ 15توپی به جرم 0/45kg با تندی v 1 = 8/0m/s از ٔ نقطه A می​گذرد(شکل روبه رو). نیروی مقاومت هوا و نیروی اصطکاک در سطح v 1 v 2تماس توپ با زمین، 20 درصد انرژی جنبشی ٔ اولیه توپ را تا رسیدن A Bبه ٔ نقطه B تلف می​کنند. تندی توپ را در این نقطه به دست آورید.7ـ3 تواندر علوم نهم با برخی از ماشین های ساده آشنا شدید. یکی از مهم ترین ویژگی های هر ماشین،چه ساده باشد چه پیچیده، مدت زمانی است که طول می​کشد تا کار معینی را انجام دهد. یک ماشینمى تواند کار معینی را آرام، یا تند انجام دهد. برای مثال، هرچه موتور یک خودرو قوی تر باشدراحت تر و سریع تر می​تواند از یک ٔ جاده کوهستانی باال رود. در صورتی که برای پیمودن همین مسیر جیمز مهندس وات اسکاتلندی، فعالیت)م1736ــ1819(حرفه مخترع و ایتوسط خودرویی مشابه، ولی با موتور ضعیف تر، زمان طوالنی تری الزم است. خود را با اصالح و تکمیل ماشین بخاردر اغلب موارد الزم است بدانیم در چه مدت زمانی می‌توان کار معینی را انجام داد. در فیزیک، آهنگ نیوکامن آغاز کرد. پس از آن در سالانجام کار را با کمیتی به نام توان توصیف می​کنیم. هرچند در گفت وگوهای ّ روزمر ه، معموال ً ٔ واژه توان را با 1769 طراحی کرد که میالدی، نسبت ماشین بخار به ماشین دیگری هایواژه های انرژی یا نیرو مترادف می‌گیرند، اما این کمیت در فیزیک تعریف دقیقی دارد. توان، همانند کار و بخار مـوجود، بـازده و سرعت عملانرژی، کمیتی است نرده ای و به صورت آهنگ انجام کار بیان می​شود. هنگامی​که کار W در ٔ بازه زمانی ∆t مورد بیشتری اسـتـقبال داشت. زیـادی اختراع قرار جدید وات، گـرفتانجام می​شود، کار انجام شده در واحد زمان یا توان مـتوسط P av به صورت زیر تعریف می​شود 1 : به طوری که ظرف چند سال پس ازاخـتراع وی، حدود 500 دسـتگاه)9ــ3(P = W از آن، استفاده در قرار سـراسر گرفت. مقدار انگـلستان اسب بخار موردt ∆ avیکای SI توان، وات (W) است که به احترام جیمز وات مخترع انگلیسی نام گذاری شده است. مطابق به‌دست 746W(= آمده که)1hp از توسط وات آزمایش هایی انجامتعریف توان ٔ (رابطه ،)9ــ3 یک وات برابر است با یک ژول بر ثانیه 1J/s(= .)1W استفاده از یکاهای شده بـود کـه است. یـک ٔ نتیجه اسب این می​تـوانـد آزمایش ها در این باالبزرگ تر توان، مانند کیلووات (kW) و مگاوات (MW) نیز متداول است. یکای قدیمی​ توان، به نام اسب بردن زغال‌سنگ از معدن در هر دقیقهبخار 746W(=)1hp هنوز نیز استفاده می​شود . 2 این یکا نخستین بار توسط وات برای ارزیابی توان انجام 33000 دهـد. فوت هر ــ پوند فـوت ــ پوند)ft ــ Ibs(کار تقریباًخروجی اختراع جدیدش، ماشین بخار، معرفی شد. توان موتور بیشتر وسایل نقلیه با این یکا بیان می​شود. معادل 1/36 ژول است.مثال ـ3 14شکل روبه رو خودرویی به جرم 1300kg را نشان می​دهد که برای سبقت گرفتن 18/0 m/sاز کامیونی، در مسیری افقی و در مدت 3/0s تندی خود را از v 1 = 13/0m/s بهv 2 = 18/0m/s تغییر داده است. توان متوسط موتور خودرو برای انجام این کار، 13/0 m/sدست کم چقدر باید باشد؟ نیروهای اتالفی را نادیده بگیرید.1 ــ زیرنویس av در P av از ابتدای ٔ واژه average به معنای متوسط گرفته شده است. 2 ــ یکای hp از سرحرف عبارت horse power به معنای اسب بخار گرفته شده است.73