فیزیک (1) صفحه ۷۱
کار، انرژی و توان6ـ3 کار و انرژی درونیخودرویی را در نظر بگیرید که با تندی v روی سطح جاده ای افقیدر حرکت است. ناگهان راننده مانعی را می‌بیند و ترمز می‌کند طوری که v = 0چرخ های خودرو قفل می‌شوند و روی آسفالت جاده کشیده و ساییده vمی‌شوند و خط ترمز به وجود می‌آید (شکل .)8 ــ3 در این فرایند نیرویاصطکاک که برخالف جهت جابه جایی خودرو به آن وارد می​شود،روی خودرو کار منفی انجام می​دهد. حال این پرسش مطرح می‌شود که شکل ــ3 8 وقتی خودرویـی ترمز می​گیرد کار نیروهایی که بر خالف جهتپس از توقف خودرو، انرژى جنبشى آن کجا رفته است؟ برای پاسخ به جابه جایی خودرو به آن وارد می​شوند، انرژی جنبشی خودرو را کاهش می​دهند.این پرسش، نوع دیگرى انرژى را معرفى مى کنیم که انرژى درونى نامیدهمى شود. انرژى درونى یک جسم، مجموع انرژى هاى ذره هاى تشکیل ٔ دهنده آن است.معموال ً با گرم تر شدن یک جسم، انرژى درونى آن باال می​رود. انرژی درونی یک جسم، هم بهتعداد ذرات جسم و هم به انرژی هر ذره بستگی دارد. به طوری که هرچه تعداد ذرات ٔ سازنده یک جسمو انرژی هر ٔ ذره آن بیشتر باشد، انرژی درونی آن نیز بیشتر است. چون در حین ترمز گرفتن خودرو،الستیک های آن و سطح جاده گرم تر شده اند، مى توان نتیجه گرفت که انرژى درونى هر دو افزایشیافته است. در نتیجه مى توان گفت که در اثر کار نیروی اصطکاک، انرژى جنبشى خودرو به انرژىدرونى الستیک های آن و سطح جاده تبدیل شده است.در این گونه موارد، اصطالحاً مى گوییم انرژى تلف شده است. در واقع، همان طورکه اشاره شد،در این حالت انرژى از بین نرفته است بلکه به انرژى درونى الستیک ها و سطح جاده تبدیل شده است.چون این انرژى را در اغلب موارد و در عمل نمى توان دوباره مورد استفاده قرار داد، معموال ً ازاصطالح انرژی تلف شده استفاده مى شود.پرسش ـ3 4شخصی توپ در حال حرکتی را با دست خود v v = 0می​گیرد (شکل روبه رو). پس از توقف توپ، انرژیجنبشی آن کجا رفته است؟شکل 9ــ3 جسمی‌را نشان می‌دهد که پس از طی مسیری انرژی مکانیکی آن از E 1 به E 2 تغییرکرده است. اگر در طول مسیر نیروهای اصطکاک و مقاومت هوا، به جسم وارد شوند و روی جسمکار منفی انجام دهند، بخشی از انرژی مکانیکی جسم را به انرژی درونی جسم، سطح مسیر و هواتبدیل می‌کنند. اگر کار انجام شده توسط این نیروها که معموال ً به نیروهای اتالفی نیز شناخته می‌شوندرا با W f نمایش دهیم در این صورت W f = E 2 - E 1 است . 11 ــ در حالت کلی، به جز نیروهایی مانند نیروی گرانشی(که برای آنها انرژی پتانسیل تعریف می‌شود) و نیروهای اتالفی(نظیر اصطکاک ومقاومت هوا) ممکن است نیروهای دیگری نیز روی جسم کار انجام دهند. کار این نیروها به جملۀ دیگری در این رابطه می‌انجامد. معموال ً از حرفکوچک f برای نشان دادن نیروهای اتالفی مانند اصطکاک و مقاومت هوا استفاده می​شود.71