فیزیک (1) صفحه ۶۱
کار، انرژی و توان3ـ3 کار و انرژی جنبشیاگر در حین جابه جایی جسمی، نیروی خالصی به آن وارد شود، کار کل انجام شده رویجسم ممکن است مثبت یا منفی باشد. در شکل 4ــ3(الف)، نیروی خالص وارد شده به هواپیما باجابه جایی آن هم جهت است و کار کل انجام شده روی هواپیما، سبب افزایش انرژی جنبشی آن شدهاست؛ درحالی که در شکل 4ــ3(ب)، نیروی خالص برخالف جهت جابه جایی به یک خودرویمسابقه ای وارد شده و کار کل انجام شده روی آن، سبب کاهش انرژی جنبشی اتومبیل شده است.به این ترتیب، می​توان گفت: وقتی نیروی خالصی به جسمی​وارد می​شود، اگر کار مثبتی روی جسمانجام دهد به معنای دادن انرژی به آن است و اگر کار منفی روی جسم انجام دهد، به معنای گرفتنانرژی از آن است.v 2 نیروی خالص v 1 نیروی خالصجابه جایی d(الف) شکل 4ــ3 الف) کار مثبت روی هواپیماانجام شده و انرژی جنبشی آن افزایشیافته است. ب) کار منفی روی خودروv 2 نیروی خالص v 1 نیروی خالص انجام شده و انرژی جنبشی آن کاهشیافته است.جابه جایی d(ب)بین کار کل انجام شده روی یک جسم و تغییر انرژی جنبشی آن رابطه ای وجود دارد که به ٔ قضیهکار ــ انرژی جنبشی معروف است. مطابق این قضیه، کار کل انجام شده روی یک جسم با تغییر انرژیجنبشی آن برابر است. اگر انرژی جنبشی جسمی​را در دو وضعیت متفاوت با K 1 و K 2 نشان دهیم،در این صورت ٔ قضیه کار ــ انرژی جنبشی با ٔ رابطه زیر بیان می​شود:)4ــ3(1 K - 2 K = t Wهنگامی​که 0 > W t است انرژی جنبشی جسم افزایش می​یابد (انرژی جنبشی پایانی بزرگ تر ازانرژی جنبشی آغازی K 1 است) و جسم در پایان جابه جایی تندتر از آغاز آن حرکت می​کند. هنگامی​که0 < W t است، انرژی جنبشی جسم کاهش می​یابد (K 1 < K 2) و تندی آن پس از جابه جایی کمتر است.هنگامی​که W t = 0 است انرژی جنبشی جسم در دو ٔ نقطه آغازی و پایانی یکسان (K 2 = K 1) و تندی آننیز در این دو نقطه برابر است. توجه کنید که ٔ قضیه کارــ انرژی جنبشی نه تنها برای حرکت یک جسمروی مسیری مستقیم معتبر است، بلکه اگر جسم روی هر مسیر خمیده ای نیز حرکت کند، می​توان از آناستفاده کرد (تمرین ــ3 7 را ببینید). ٔ قضیه کارــ انرژی جنبشی، قانون جدیدی در فیزیک نیست؛ بلکهصرفاً کار ٔ (رابطه)3ــ3 و انرژی جنبشی ٔ (رابطه)1ــ3 را به هم مرتبط می‌سازد و به سادگی می‌توان آنرا از قانون دوم نیوتون به دست آورد.61