
مغناطیس و القای الکترومغناطیسینیروی بین سیم های موازی حامل جریان: در آزمایش اورستد، دیدیم که در فضای اطراف هرسیم حامل جریان، میدان مغناطیسی وجود دارد. همچنین در بخش 4ــ3 با نیروی مغناطیسی واردبر سیم حامل جریان آشنا شدیم. حال فرض کنید برای تولید میدان مغناطیسی به جای آهنربا، از یکسیم حامل جریان استفاده کنیم. اگر سیم حامل جریان دیگری را در نزدیکی این سیم قرار دهیم، آیانیرویی بر آن وارد میشود؟ آزمایش نشان میدهد که پاسخ این پرسش مثبت است. به طوری که اگرجریان ها در یک جهت از دو سیم موازی بگذرند، نیروی بین آنها ربایشی است (شکل 16ــ3 الف).همچنین اگر جریان ها در دو جهت مخالف از دو سیم موازی بگذرند، نیروی بین آنها رانشی است(شکل .(ب)16ــ3(2()1()2()1)1 B → 1 B →1 B → → → 2 → B 12 F → 1 B → 2 → B 21 F →12 F 21 F→ B 2 → B2(الف(2 I 1 I)ب) 2 I 1 Iشکل ــ3 16 نیروی مغناطیسی ای که دو سیم موازی حامل جریان بر یکدیگر وارد میکنند.(الف) برای جریان های همسو ربایشی است و (ب) برای جریان های ناهمسو رانشی است.میدان مغناطیسی ناشی از یک حلقۀ دایره ای حامل جریان: شکل 17ــ3 الف خط های میدانمغناطیسی را در اطراف یک ٔ حلقه رسانای دایره ای نشان میدهد که حامل جریان I است. همان طورکه دیده میشود خط های میدان مغناطیسی در ٔ ناحیه داخل حلقه به یکدیگر نزدیک ترند؛ یعنی، میداندر این ناحیه قوی تر است. افزون براین، در نقطه های روی محورحلقه، میدان موازی محور حلقهاست. جهت خط های میدان مغناطیسی حلقه را میتوان با ٔ قاعده دست راست به روش نشان داده شدهدر شکل 17ــ3 پ تعیین کرد.+ I – دست راست(الف()ب()پ)شکل 17ــ3 (الف) خط های میدان مغناطیسی در اطراف یک حلقۀ حامل جریان. (ب) طرح خط → های میدان مغناطیسی یکحلقۀ حامل جریان با استفاده از برادۀ آهن. (پ) استفاده از قاعدۀ دست راست برای تعیین جهت B یک حلقۀ حامل جریان. 79