فیزیک (2) - تجربی صفحه ۷۶
فصل 3ــ2 سیم رسانای CD به طول 2m مطابق شکل روبه رو عمود برمیدان مغناطیسی درون سو با ٔ اندازه 0/5T قرار گرفته است؛ اگر ٔ اندازهنیروی مغناطیسی وارد بر سیم برابر 1N باشد، جهت و مقدار جریان C Dعبوری از سیم را تعیین کنید.فعالیت ـ3 4آزمایشى را طراحى کنید که به کمک آن بتوان نیروى مغناطیسی وارد بر سیم حامل جریان الکتریکى درون میدانمغناطیسی را اندازه گیرى کرد. در صورت لزوم، برای اجرای این آزمایش می‌توانید از ترازوهای دیجیتال (رقمی) با دقت0/01g استفاده کنید.ـ3 5 میدان مغناطیسی حاصل از جریان الکتریکیتا اینجا پی بردیم که در فضای اطراف آهنرباهای دائمی‌میدان مغناطیسی وجود دارد. در ٔ ادامه اینفصل با چشمه های دیگر ایجاد میدان مغناطیسی آشنا خواهیم شد.اورستد دانشمند دانمارکی، در سال 1820 میالدی ضمن انجام برخى آزمایش هاى الکتریسیته،هانس کریستیان اورستد (1777-1851) مشاهده کرد که ٔ عقربه مغناطیسى در کنار سیم حامل جریان الکتریکى منحرف مى شود (شکل .)14ــ3که فیزیک تأثیر دان و بسیار شیمی‌بزرگی دان در تاریخ مشهور فیزیک دانمارکی است گذاشته او با انجام دادن آزمایش هاى بیشتر کشف کرد که عبور جریان الکتریکى از یک سیم رسانا، در اطرافاست. کشفیات وی در زمین ٔ ه الکتریسیته و آن یک میدان مغناطیسى به وجود مى آورد. این کشف اورستد گام مهمی‌در راه درک ٔ رابطه بینمغناطیس، الکترومغناطیس اولین بود. گام در اورستد شکل که گیری معمو ً ال نظری ٔ ه در الکتریسیته و مغناطیس بود که به گسترش مبحث الکترومغناطیس انجامید. در این بخش، به بررسىکالس هایش به انجام آزمایش هم می‌پرداخت، میدان مغناطیسى حاصل از جریان الکتریکى در سیم ها مى پردازیم.در یکی از روزهای سال 1820 میالدی، درحالی که مشغول آموزش الکتریسیته و تولیدجریان با پیل الکتریکی بود، متوجه انحرافجهت عقرب ٔ ه قطب نمایی شد که در کنار سیمحامل جریان قرار داشت. در ابتدا تصورکرد که ممکن است جریان هوای پیرامون سیمحامل جریان سبب انحراف عقربه شده است،اما با انجام آزمایش هایی دقیق تر، به ارتباطمستقیم الکتریسیته و مغناطیس پی برد. به دنبالاین کشف مهم، دانشمندان دیگری همچونآمپر، فاراده، هانری، ماکسول و هرتز تحقیقاتدر الکترومغناطیس را ادامه دادند. اورستد درٔ حوزه فلسفه هم مطالعاتی داشت و همچنینیکی از کودکان، هانس دوستان نزدیک کریستیان داستان آندرسن نویس بود. مشهور شکل 14ــ3 میدان مغناطیسی اطراف سیم حامل جریان را می‌توانبا قرار دادن تعدادی عقربۀ مغناطیسی پیرامون آن نشان داد.76