فیزیک (2) - تجربی خ
• گام ّ او ل؛ شناسایی مفهوم های مرتبط: نخست تشخیص دهید چه مفهوم های فیزیکی ای به مسئله مربوط اند، اگرچه در این مرحلههیچ محاسبه ای وجود ندارد؛ ّ ام ا گاهی بحث انگیزترین بخش راه ّ حل مسئله همین مرحله است. در این مرحله باید متغیر هدف مسئلهــ یعنی کمیتی را که سعی در یافتن مقدار آن دارید ــ شناسایی کنید. این کمیت می‌تواند نیروی الکتریکی وارد بر یک ٔ ذره باردار، توان یکمولد یا انرژی ذخیره شده در یک سیملوله باشد.• گام دوم؛ آمادگی برای حل مسئله: براساس مفهوم هایی که در گام ّ او ل برگزیده اید، معادله هایی را که برای ّ حل مسئله نیاز دارید،بنویسید و در مورد چگونگی به کار بردن آنها تصمیم بگیرید. اگر الزم می‌دانید طرح و مدلی از وضعیتی رسم کنیدکه توسط مسئله توصیفشده است.• گام سوم؛ اجرای راه حل: در این مرحله، محاسبات ریاضی مسئله را انجام دهید. پیش از آنکه دست به کار محاسبه ها شوید، فهرستیاز ٔ همه متغیرهای معلوم و مجهول تهیه کنید. سپس معادله ها را حل کنید و مجهول ها را به دست آورید.• گام چهارم؛ ارزیابی پاسخ: هدف شما از ّ حل ٔ مسئله فیزیک تنها به دست آوردن یک عدد یا یک فرمول نیست؛ هدف آن است کهدرک و شناخت بهتری حاصل شود. به این معنا که باید پاسخ را بیازمایید و دریابید که به شما چه می‌گوید. فراموش نکنید که از خودبپرسید «آیا این پاسخ با معناست؟» اگر مجهول شما ٔ اندازه میدان مغناطیسی یک ٔ سیملوله حامل جریان است، پاسخ شما نباید عددبسیار بزرگی مانند 50 تسال باشد؛ در این صورت، حتماً چیزی در فرایند ّ حل مسئله شما نادرست بوده است. بازگردید و روش کارخود را وارسی و راه حل را اصالح کنید.ب) سخنی با دبیران ارجمنداهداف ٔ برنامه آموزش فیزیک در ٔ دوره متوسطه دوم، مطابق با ٔ برنامه درسی ملّی در چهار ٔ عرصه ارتباط با خود، خلق و خلقت مبتنی بر ارتباط باخدا تعریف شده و در جهت تقویت پنج عنصر تفکر و تعقل، ایمان، علم، عمل و اخالق پیش خواهد رفت. بر این اساس مهم ترین شایستگی های ّ مد نظرٔ حوزه علوم تجربی که در درس فیزیک باید در دانش آموز تحقق یابد، عبارت اند از:• نظام مندی طبیعت را براساس درک و تحلیل مفاهیم، الگوها و روابط بین پدیده های طبیعی به عنوان نشانه های الهی کشف و گزارش کند و نتایجآن را برای ّ حل مسائل حال و آینده در ابعاد فردی و اجتماعی در قالب اندیشه یا ابزار ارائه دهد / به کار گیرد.• با ارزیابی رفتارهای متفاوت در ارتباط با خود و دیگران در موقعیت های گوناگون زندگی، رفتارهای سالم را انتخاب کند، گزارش کند و به کارگیرد.• با درک ماهیت، روش و فرایند علم تجربی، امکان به کارگیری این علم را در ّ حل مسائل واقعی زندگی (حال و آینده)، تحلیل و محدودیت ها وتوانمندی های علوم تجربی را در ّ حل این مسائل گزارش کند.• با استفاده از منابع علمی‌معتبر و بهره گیری از علم تجربی، بتواند اندیشه هایی مبتنی بر تجارب شخصی، برای مشارکت در فعالیت های علمی‌ارائهدهد و در این فعالیت ها با حفظ ارزش ها و اخالق علمی‌مشارکت کند.شیوه های آموزش: تجربه نشان می‌دهد که درک ایده های نهفته در بیشتر مفاهیم فیزیک و کاربرد آنها در زندگی برای اغلب دانش آموزانامکان پذیر است. آنچه در این راه در میزان موفقیت دانش آموزان مؤثر است، شیوه های آموزش ما در کالس درس است. این شیوه ها می‌توانند درهایدرک و فهم مفاهیم فیزیک را برای ٔ همه دانش آموزان، بدون توجه به توانایی علمی‌آنان، باز کند. بنابراین، می‌توان گفت ٔ شیوه آموزش کارآمد کلیدموفقیت هر ٔ برنامه درسی است. انتظار می‌رود همکاران ارجمند با تکیه بر ٔ تجربه خود و به کارگیری شیوه های آموزشی مؤثر، بستر مناسبی برای یادگیریو مشارکت دانش آموزان در فرایند آموزش و همچنین شوق انگیزتر شدن فضای کالس فراهم کنند.در ٔ برنامه جدید آموزش فیزیک به هر بحث و موضوع تنها یک بار پرداخته شده است و ّ حد نهایی آن براساس آنچه در کتاب درسی آمده، تعیینمی‌شود. بنابراین الزم است همکاران محترم از افزودن مطالب غیرضروری به درس و ارزشیابی از آنها اجتناب نمایند.قدردانیگروه فیزیک الزم می‌داند از ٔ دبیرخانه راهبردی فیزیک، ٔ اتحادیه انجمن های علمی‌آموزشی معلمان فیزیک ایران و انجمن هایاستان ها، کارگروه معلمان فیزیک و همکارانی که به طور مستقل در اعتبارسنجی این کتاب با ما همکاری داشته اند، تشکر و قدردانی کند.گروه فیزیک دفتر تألیف کتاب های درسی عمومی‌و متوسطۀ نظرینظرسنجی کتاب درسی