جواب تمرین صفحه ۱۳۴ فیزیک (1)
بازگشت به صفحه کتابنشان دهید رابطهٔ ۵ـ۲ که برای یک انبساط همفشار بهدست آمده، برای یک تراکم همفشار نیز برقرار است.
در فرایند تراکم همفشار، پیستون بهسمت پایین حرکت میکند و حجم گاز کم میشود. مانند انبساط، نیروی واردشده از گاز به پیستون را در نظر میگیریم. طبق تعریف فشار، \(P = F/A\)، پس گاز نیروی ثابت \(F = PA\) را به پیستون وارد میکند. این نیرو رو به بالا است.
اگر در این فرایند پیستون به اندازهٔ \(d\) بهسمت پایین جابهجا شود، جابهجایی و نیروی گاز در خلاف جهت یکدیگرند. زاویهٔ بین نیرو و جابهجایی \(\theta = 180^\circ\) است. پس کاری که گاز روی پیستون انجام میدهد برابر است با:
\[\text{کار گاز روی پیستون} = (F\cos\theta)d = (PA\cos 180^\circ)d = -P(Ad)\]
در تراکم، حجم گاز کم میشود، پس تغییر حجم \(\Delta V = V_2 - V_1\) منفی است و اندازهٔ کاهش حجم برابر \(Ad\) است؛ یعنی \(Ad = -\Delta V\). با جایگذاری داریم:
\[\text{کار گاز روی پیستون} = -P(-\Delta V) = P\,\Delta V\]
بنا به قانون سوم نیوتون، نیرویی که گاز به پیستون وارد میکند و نیرویی که پیستون به گاز وارد میکند هماندازه و در خلاف جهت یکدیگرند. همچنین جابهجایی پیستون و جابهجایی لایهٔ گاز مجاور آن هماندازه و همجهتاند. پس:
\[-P\,\Delta V = \text{منفیِ کار گاز روی پیستون} = \text{کار پیستون روی گاز}\]
چون در این کتاب کار محیط روی دستگاه را با \(W\) نشان میدهیم، برای فرایند همفشار داریم:
\[W = -P\,\Delta V \qquad \text{(5-2)}\]
نتیجه: رابطهٔ ۵-۲ برای تراکم همفشار هم برقرار است. در این حالت \(\Delta V < 0\) است و در نتیجه \(W\) مثبت میشود، که با گفتهٔ کتاب دربارهٔ تراکم (کار محیط روی دستگاه مثبت است) سازگار است.

پرسش ۵-۱
|
صفحه ۱۳۲تمرین ۵-۱
|
صفحه ۱۳۳تمرین ۵ ـ ۲
|
صفحه ۱۳۴فعالیت ۵ ـ ۱
|
صفحه ۱۳۴تمرین ۵ ـ ۳
|
صفحه ۱۳۶فعالیت ۵ ـ ۲
|
صفحه ۱۳۶تمرین ۵ ـ ۴
|
صفحه ۱۳۷فعالیت ۵ ـ ۳
|
صفحه ۱۳۷تمرین ۵ ـ ۵
|
صفحه ۱۳۸پرسش ۵ـ۲
|
صفحه ۱۳۹فعالیت ۵ـ۴
|
صفحه ۱۳۹فعالیت ۵ ـ ۵
|
صفحه ۱۴۲فعالیت ۵ ـ ۶
|
صفحه ۱۴۲بدون عنوان
|
صفحه ۱۴۸