فیزیک (1)

فیزیک (1) | 1-4 اندازه‌گیری و دستگاه بین‌المللی یکاها

صفحه ۹
سؤال 1

در خصوص چگونگی اندازه‌گیری زمان از دوران باستان تا عصر حاضر مطالبی را به‌طور مستند تهیه کنید. مطالب تهیه‌شده را با توجه به مهارت و علاقه‌مندی افراد گروه خود، به یکی از شکل‌های روزنامهٔ دیواری، پاورپوینت، قطعه فیلم کوتاه و... به کلاس درس ارائه دهید.

پاسخ

فعالیت: چگونگی اندازه‌گیری زمان از گذشته تا امروز

این فعالیت را در گروه انجام می‌دهیم. هدف این است که بفهمیم انسان‌ها چگونه زمان را اندازه گرفته‌اند و یکای زمان چگونه دقیق‌تر شده است.

مرحله ۱: تقسیم کار در گروه
در گروه، برای هر نفر یک بخش مشخص کنید؛ مثلاً یک نفر ابزارهای دوران باستان (سایهٔ خورشید، ساعت آبی، ساعت شنی)، یک نفر ساعت‌های مکانیکی و یک نفر ساعت‌های الکترونیکی و اتمی را بررسی کند.

مرحله ۲: جمع‌آوری مطالب مستند
برای هر ابزار این موارد را یادداشت کنید:

  • نام ابزار و کشور یا تمدنی که آن را به کار برده است.
  • اصل کار آن ابزار (مثلاً حرکت خورشید، جریان آب، نوسان یک جسم).
  • دقت تقریبی آن و مشکل‌هایش.
  • تاریخ تقریبی استفاده از آن.

منابع خود را هم یادداشت کنید، مانند کتاب‌های تاریخ علم، دایره‌المعارف‌های معتبر، سایت موزه‌ها و سازمان‌های علمی، و در صورت امکان مصاحبه با یک فرد آگاه. اطلاعاتی را که از منبع معتبر پیدا نمی‌کنید، وارد گزارش نکنید.

مرحله ۳: مرتب کردن مطالب به ترتیب زمان
مطالب خود را روی یک خط زمانی از گذشته تا امروز مرتب کنید. در این خط باید بتوانید این نکته‌ها را نشان دهید:

  • ابزارهای اولیه بر پایهٔ پدیده‌های طبیعی بودند.
  • دقت ابزارها هر چه جلوتر آمده، بیشتر شده است.

در پایان باید به این مطلب کتاب هم برسید: در سال‌های ۱۲۶۸ تا ۱۳۴۶ هـ.ش، ثانیه برابر \(\frac{1}{86400}\) میانگین روز خورشیدی تعریف می‌شد. استاندارد کنونی زمان که از ۱۳۴۶ هـ.ش به کار گرفته شد، بر پایهٔ ساعت‌های اتمی است. پس یکای زمان هم، مثل یکای طول و جرم، با پیشرفت علم تغییر کرده است تا دقیق‌تر و قابل بازتولید در همه جا باشد.

مرحله ۴: ارائه در کلاس
شکلی را که گروه انتخاب کرده است آماده کنید؛ روزنامهٔ دیواری، پاورپوینت یا قطعه فیلم کوتاه. در ارائه:

  • خط زمانی را نشان دهید.
  • برای هر ابزار، اصل کار و دقت آن را توضیح دهید.
  • در پایان، نتیجه بگیرید که چرا دستگاه بین‌المللی یکاها برای زمان، تعریف دقیق‌تری را لازم دانسته است.

نتیجهٔ کار: اندازه‌گیری زمان از حرکت‌های طبیعی آغاز شد و امروز با ساعت‌های اتمی و تعریف یکای ثانیه بر اساس آن ادامه دارد. هر چه تعریف یکا ثابت‌تر و قابل تکرار‌تر باشد، اندازه‌گیری‌ها قابل اعتمادتر هستند.

فعالیت‌های این فصل
همه فعالیت‌های «فصل 1: فیزیک و اندازه‌گیری» اینجاست.
صفحه ۹