جواب فعالیت صفحه ۱۸ فیزیک (1)

بازگشت به صفحه کتاب

فیزیک (1)

فیزیک (1) | 1-6 چگالی

صفحه ۱۸
سؤال 1

الف) جرم و حجم تعدادی جسم جامد را اندازه بگیرید. در صورتی که شکل جسم‌ها منظم باشد، ابعاد آنها را به کمک کولیس یا ریزسنج اندازه بگیرید. اگر جسم جامد شکل نامنظمی داشته باشد، از روشی که در شکل روبه‌رو نشان داده شده است حجم آن را اندازه بگیرید.
ب) با استفاده از سرنگ مدرج بزرگ و ترازوی با دقت مناسب، چگالی برخی از مایع‌های در دسترس مانند شیر، روغن، مایع ظرفشویی و... را اندازه بگیرید.
قبل و بعد از پرکردن سرنگ، جرم آن را اندازه بگیرید و به این روش جرم مایع را تعیین کنید.

شکل سؤال 1
پاسخ

الف) چگالی جسم جامد با شکل نامنظم

مرحله ۱: اندازه‌گیری جرم
جسم را روی ترازو بگذارید و جرم آن را اندازه بگیرید. مقدار نمونه: \(m = 128\,g\)

مرحله ۲: اندازه‌گیری حجم
استوانهٔ مدرج را تا نیمه از آب پر کنید و حجم اولیهٔ آب را بخوانید. سپس جسم را با نخ آرام داخل آب بگذارید تا کاملاً زیر آب برود و حجم جدید آب را بخوانید. حجم جسم برابر است با اختلاف این دو عدد:

\[V = V_{\text{بعد}} - V_{\text{قبل}}\]

مقدارهای نمونه:
\[V_{\text{قبل}} = 40\,cm^3 \qquad V_{\text{بعد}} = 87\,cm^3\]
\[V = 87 - 40 = 47\,cm^3\]

مرحله ۳: محاسبهٔ چگالی
از رابطهٔ 1ـ1 داریم:
\[\rho = \frac{m}{V} = \frac{128\,g}{47\,cm^3} \approx 2/72\,g/cm^3\]

چون حجم با دو رقم بامعنا (\(47\,cm^3\)) به دست آمده است، نتیجه را با دو رقم بامعنا گزارش می‌کنیم:
\[\rho \approx 2/7\,g/cm^3\]

نکته: مقدارهای بالا نمونه‌اند؛ اندازه‌گیری شما ممکن است کمی فرق کند.

ب) چگالی یک مایع با سرنگ مدرج

مرحله ۱: اندازه‌گیری جرم سرنگ خالی
سرنگ مدرج خالی را روی ترازو بگذارید و جرم آن را بخوانید. مقدار نمونه: \(m_1 = 20/5\,g\)

مرحله ۲: پر کردن سرنگ و اندازه‌گیری جرم
سرنگ را با شیر (یا روغن، مایع ظرفشویی و...) تا حجم \(30\,mL\) پر کنید. جرم سرنگ پر را اندازه بگیرید. مقدار نمونه: \(m_2 = 51/5\,g\)

مرحله ۳: تعیین جرم مایع
\[m = m_2 - m_1 = 51/5 - 20/5 = 31/0\,g\]

مرحله ۴: تعیین حجم مایع
حجم مایع همان عددی است که روی سرنگ خوانده می‌شود:
\[V = 30\,cm^3\]

مرحله ۵: محاسبهٔ چگالی
\[\rho = \frac{m}{V} = \frac{31/0\,g}{30\,cm^3} \approx 1/03\,g/cm^3\]

برای تبدیل به یکای SI، از رابطهٔ \(1\,g/cm^3 = 1000\,kg/m^3\) استفاده می‌کنیم:
\[\rho \approx 1/03 \times 10^3\,kg/m^3 = 1030\,kg/m^3\]

این مقدار نزدیک به چگالی شیر خام در متن درس است.

نکته: مقدارهای بالا نمونه‌اند؛ اندازه‌گیری شما ممکن است کمی فرق کند.

فعالیت‌های این فصل
همه فعالیت‌های «فصل 1: فیزیک و اندازه‌گیری» اینجاست.
صفحه ۱۸