جواب فعالیت صفحه ۱۴۲ فیزیک (1)

بازگشت به صفحه کتاب

فیزیک (1)

فیزیک (1) | ۵-۶ ماشین‌های گرمایی

صفحه ۱۴۲
سؤال 1

قایق پوت‌پوت، نوعی قایق اسباب بازی است که اساس کار آن مانند ماشین‌های برون‌سوز است. در مورد این قایق‌های اسباب‌بازی تحقیق کرده و سعی کنید آن را بسازید.

شکل سؤال 1
پاسخ

فعالیت: تحقیق و ساخت قایق پوت‌پوت

الف) تحقیق

قایق پوت‌پوت یک قایق اسباب‌بازی است که با گرما کار می‌کند و اساس کارش مانند ماشین‌های برون‌سوز است: گرما از بیرون و از یک شعلهٔ کوچک به آب داده می‌شود و بخشی از انرژی گرمایی به کار حرکت قایق تبدیل می‌شود. برای تحقیق، این موارد را در منابع معتبر (کتاب، سایت‌های آموزشی و فیلم‌های آموزشی) بررسی کنید:

  • قایق پوت‌پوت از چه قسمت‌هایی ساخته شده است؟ (بدنهٔ قایق، لولهٔ فلزی باریک و خمیده، و محل ورود و خروج آب و بخار)
  • منبع گرما چیست و در کجای قایق قرار می‌گیرد؟
  • آب داخل لوله چه تغییری می‌کند و بخار از کدام سوراخ بیرون می‌آید؟
  • چرا با هر بار جوشیدن و خروج بخار، قایق به جلو حرکت می‌کند؟
  • این قایق را با ماشین بخار وات مقایسه کنید: کدام قسمت نقش دیگ بخار و کدام نقش چگالنده را دارد؟

ب) ساخت

برای ساخت، مراحل زیر را دنبال کنید:

۱. یک بدنهٔ سبک (مثلاً از چوب یا پلاستیک) آماده کنید و آن را شبیه قایق بسازید.
۲. یک لولهٔ مسی یا فلزی باریک را خم کنید تا شکل حلقه‌ای یا U مانند پیدا کند. یک انتهای لوله را باز بگذارید تا بخار از آن خارج شود.
۳. لوله را تا نیمه آب کنید و انتهای باز آن را رو به عقب قایق قرار دهید.
۴. قایق را روی آب بگذارید و زیر قسمت پایین لوله یک شمع یا منبع گرمای کوچک روشن کنید.
۵. هنگام انجام آزمایش مراقب آتش و بخار داغ باشید و کار را زیر نظر معلم یا بزرگ‌تر انجام دهید.

پ) آنچه باید مشاهده کنید

وقتی آب داخل لوله گرم و بخار می‌شود، بخار به‌صورت جریان از انتهای باز لوله بیرون می‌آید و قایق به جلو رانده می‌شود. پس از خاموش شدن یا کم شدن گرما، لوله سرد می‌شود و آب دوباره وارد آن می‌گردد. این فرایند پی‌درپی تکرار می‌شود و در هر تکرار، قایق کمی حرکت می‌کند.

نتیجه‌گیری: در قایق پوت‌پوت، گرمای حاصل از سوخت به کار حرکت تبدیل می‌شود و دستگاه پس از طی چند مرحله به حالت اولیهٔ خود برمی‌گردد. بنابراین این قایق نیز مانند ماشین بخار یک ماشین گرمایی برون‌سوز است.

فعالیت‌های این فصل
همه فعالیت‌های «فصل ۵: ترمودینامیک» اینجاست.
صفحه ۱۴۲