معنی و تعریف
[ اِ نُ سُ ] (اِخ) کنیت چند تن
از امرای وهابی، و این سلسله از ۱۱۴۷
هـ .ق . تا امروز بجزیرةالعرب فرمانروائی
دارند: ۱ -محمدبن سعود، او نخستین کس
از این خاندان است که مذهب وهابی گرفت
و بنصرت محمدبن عبدالوهاب مؤسس و
بانی این مذهب برخاست. وفات ۱۱۷۹
هـ .ق . ۲ -عبدالعزیزبن محمدبن سعود، او
احسا و قطیف را تصرف کرد و بر سواحل
خلیج فارس دست یافت و به سال ۱۲۱۶
هـ .ق . کربلای معلی را غارت کرد و گروهی
از مردم آنجا را بکشت و مکه و طائف را
تسخیر کرد و عمان را مطیع ساخت و
عاقبت در سال ۱۲۱۸ هـ .ق . به دست مردی
شیعی بمسجد درعیه کشته شد. ۳ -سعودبن
عبدالعزیز، بزمان او وهابیان به بغداد و بار
دیگر بعمان و مکه و مدینه و حوران حمله
بردند و نام سلطان از خطبه بیفکندند و
محمدعلی پاشا از جانب سلطان محمودخان
عثمانی بدفع آنان مأمور گشت و او
طوسون پاشا فرزند خویش را بجدال آنان
فرستاد و در چندین میدان وهابیان مغلوب
و شهرهای متصرفی خویش را یکی پس از
دیگری از دست بدادند تا به هشتم
جمادی الاولای ۱۲۲۹ هـ .ق . سعود در ۶۱
سالگی بدرعیه درگذشت. ۴ -عبداللََّه بن
سعود، به زمان او طوسون پاشا و بعد از او
ابراهیم پاشا جنگ با وهابیان را تعقیب کرد
و درعیه را متصرف شد، و عبداللََّه بن سعود
را با کسان و بقیهٔ اولاد محمدبن عبدالوهاب
دستگیر کردند و به اسلامبول فرستادند و در
قسطنطنیه به سال ۱۲۳۳ هـ .ق . همگی را
بیاویختند. ۵ -مشاری بن سعود، برادر
عبداللََّه سابق الذکر، او بار دیگر در درعیه
تسلطگونه ای داشت لکن مأمور
محمدعلی پاشا او را گرفتار و در ۱۲۳۵
هـ .ق . به مصر روانه کرد و وی در راه بمرد.
۶ -ترکی بن عبداللََّه بن محمدبن سعود، پس
از مرگ مشاری بن سعود در شهر ریاض
قدرتی به دست کرد مصریان وی را از آن
شهر براندند، او بار دیگر بر این شهر دست
یافت و از آن وقت مقر حکومت وهابیان از
درعیه بریاض منتقل گشت و تاکنون هم
بدانجاست. ترکی بر احسا دست یافت و
بحرین را نیز مطیع ساخت و در سال ۱۲۴۹
هـ .ق . به دست مشاری بن عبدالرحمن کشته
شد. ۷ -مشاری بن عبدالرحمن بن
مشاری بن حسن بن مشاری بن سعود.
۸ -خالدبن سعود (۱۲۵۵- ۱۲۵۷ هـ .ق .).
۹ -عبداللََّه بن ثنیان بن ابراهیم بن ثنیان
(۱۲۵۷ -۱۲۵۹ هـ .ق .). ۱۰ -فیصل بن
ترکی، یک بار از ۱۲۴۹ تا ۱۲۵۵ هـ .ق . و
بار دیگر از ۱۲۵۹ تا ۱۲۸۲. ۱۱ -
عبداللََّه بن فیصل بن ترکی (۱۲۸۲- ۱۲۸۷
هـ .ق . و بار دیگر ۱۳۰۰-۱۳۰۱ و نوبت
سوم در حدود ۱۳۰۴). ۱۲ -سعودبن
فیصل بن ترکی (۱۲۸۷- ۱۲۹۱). ۱۳ -
محمدبن سعود. ۱۴ -عبدالرحمن بن فیصل.
۱۵ -محمدبن فیصل، از خاندان ابن سعود،
تا حدود ۱۳۰۰ سلطهٔ ضعیفی داشته و در
معنی مطیع خاندان بنی رشید امرای شمری
بوده است. ۱۶ -عبدالعزیز بن عبدالرحمن بن
فیصل، با دستیاری شیخ مبارک امیر کویت،
ریاض را مسخر کرد (۱۳۱۹ هـ .ق .) و بر
خاندان ابن رشید مسلط گشت و امروز جز
بعض سواحل عربستان تمام جزیرةالعرب
در تحت فرمانروائی اوست.