فیزیک (2) - ریاضی فیزیک صفحه ۹۴
فصل 3خوب است بدانید: طرز کار گالوانومترگالوانومتر وسیله اى است که با آن می‌توان جریان هاى الکتریکى بسیار کوچک 0 مقیاساز ٔ مرتبه میکروآمپر را اندازه گرفت. با استفاده از مطالبى که تاکنون فراگرفته ایم، 1 2 محور -2 -1مى توان ساز وکار گالوانومتر عقربه اى را مورد بررسى قرار داد. فنر عقربههر گالوانومتر قابی دارد که دور آن سیمی‌پیچیده شده است. این پیچه درمیدان مغناطیسى آهنربای دائمی‌قرار دارد. وقتى جریان از پیچه مى گذرد، میدان F →مغناطیسى با وارد کردن نیرو به سیم های حامل جریان، گشتاوری ایجاد می‌کند پیچهکه پیچه را مى چرخاند (شکل روبه رو) و ٔ عقربه متصل به پیچه منحرف مى شود. N Sهر قدر جریان بزرگ تر شود، چرخش پیچه و انحراف عقربه بیشتر خواهد شد. F →اگر جهت جریان وارون شود، جهت چرخش پیچه و انحراف عقربه نیز وارون آهنربای دائمخواهد شد. با قطع جریان، فنر ظریف نشان داده شده در شکل، پیچه و عقربه را به I Iحالت ٔ اولیه خود بر مى گرداند. ٔ صفحه گالوانومتر که عقربه در مقابل آن مى چرخد یک طرحی حلقه ساده از از پیچه یک نشان داده شده گالوانومتر. برای است. سادگی، تنهارا برحسب یکای میکرو آمپر ّ مدر ج مى کنند.ـ3 5 میدان مغناطیسی حاصل از جریان الکتریکیتا اینجا پی بردیم که در فضای اطراف آهنرباهای دائمی‌میدان مغناطیسی وجود دارد. در ٔ ادامه اینفصل با چشمه های دیگر ایجاد میدان مغناطیسی آشنا خواهیم شد.اورستد دانشمند دانمارکی، در سال 1820 میالدی ضمن انجام برخى آزمایش هاى الکتریسیته،هانس کریستیان اورستد (1777-1851) فیزیک دان مشاهده کرد که ٔ عقربه مغناطیسى در کنار سیم حامل جریان الکتریکى منحرف مى شود (شکل .)14ــ3و شیمی‌دان مشهور دانمارکی است که تأثیر بسیار او با انجام دادن آزمایش هاى بیشتر کشف کرد که عبور جریان الکتریکى از یک سیم رسانا، در اطرافزمین ٔ ه بزرگی در تاریخ الکتریسیته و فیزیک مغناطیس، گذاشته اولین است. گام در کشفیات شکل وی در گیری آن یک میدان مغناطیسى به وجود مى آورد. این کشف اورستد گام مهمی‌در راه درک ٔ رابطه بیننظری ٔ ه الکترومغناطیس بود. اورستد که معمو ً ال در الکتریسیته و مغناطیس بود که به گسترش مبحث الکترومغناطیس انجامید. در این بخش، به بررسىاز کالس روزهای هایش به سال انجام 1820 آزمایش هم میالدی، می‌در حالی پرداخت، که در یکی مشغول میدان مغناطیسى حاصل از جریان الکتریکى در سیم ها مى پردازیم.آموزش الکتریسیته و تولید جریان با پیل الکتریکیبود، متوجه انحراف جهت عقرب ٔ ه قطب نمایی شد کهدر کنار سیم حامل جریان قرار داشت. در ابتدا تصورکرد که ممکن است جریان هوای پیرامون سیم حاملجریان سبب انحراف عقربه شده است، اما با انجامآزمایش هایی دقیق تر، به ارتباط مستقیم الکتریسیته ومغناطیس پی برد. به دنبال این کشف مهم، دانشمنداندیگری همچون آمپر، فاراده، هانری، ماکسول و هرتزدر ٔ تحقیقات حوزه در فلسفه هم مطالعاتی الکترومغناطیس را داشت و ادامه دادند. همچنین یکی اورستد از شکل 14ــ3 میدان مغناطیسی اطراف سیمدوستان نزدیک داستان نویس مشهور کودکان، هانس حامل جریان را می‌توان با قرار دادن تعدادیکریستیان آندرسن بود. عقربۀ مغناطیسی پیرامون آن نشان داد.94