فیزیک (2) - ریاضی فیزیک صفحه ۷۲
فصل 2I 2 نقطۀ انشعاب I 1 قاعدۀ انشعاب و به هم بستن موازی مقاومت ها: یک نقط ٔ ه انشعاب (گره) در مدار، نقطه ایI 1 I 2 است که در آن سه یا چند سیم به یکدیگر متصل شده اند. هر اتصالی بین دو نقط ٔ ه انشعاب در مدار،I 1 I 2 شاخه نامیده می‌شود. یک شاخه می‌تواند شامل هر تعدادی از اجزای مختلف مدار و سیم های بین آنهاI 1 I 2 باشد. از هر شاخه یک جریان می‌گذرد. در هر نقط ٔ ه انشعاب از مدار قاعده ای برای جریان ها برقرار(الف) است که به صورت زیر بیان شده است و به آن ٔ قاعده انشعاب گفته می‌شود:مجموع جریان هایی که به هر نقط ٔ ه انشعاب وارد می‌شود برابر با مجموع جریان هایی است که از آننقط ٔ ه انشعاب خارج می‌شود.ٔ قاعده انشعاب در واقع مبتنی بر پایستگی بار الکتریکی است و اینکه هیچ باری نمی‌تواند در یک نقط ٔ ه(ب) انشعاب جمع گردد. بنابراین، مجموع بار وارد شده به هر نقط ٔ ه انشعاب در واحد زمان باید برابر با مجموع بارشکل ــ2 38 الف) طرحی از قاعدۀ انشعاب . خارج شده از آن نقطه در واحد زمان باشد (شکل 38 ــ2 الف). همان طور که می‌دانیم بار عبوری در واحدب) مشابهت سازی اتصال لولۀ آب برای قاعدۀ زمان همان جریان است. بنابراین، پایستگی بار، به ٔ قاعده انشعاب جریان می‌انجامد. این مشابه یک اتصالانشعاب سه راهی لوله های آب است (شکل 38 ــ2 ب)؛ اگر یک لیتر آب در هر دقیقه از سمت چپ، و یک لیتر آب درهر دقیقه از سمت راست وارد اتصال شود، واضح است که آب خارج شده در هر دقیقه برابر با 2 لیتر است.پرسش ـ2 3برای نقط ٔ ه انشعاب نشان داده شده در شکل، رابط ٔ ه بین جریان ها را بنویسید.2 I 3 I1 I4 Iمثال ـ2 12 ٭در شکل رو به رو، یک باتری آرمانی اختالف پتانسیل = 12V ℰ را به دو سر مقاومت های IR 1 = 4/0 Ω و R 2 = 6/0 Ω اعمال می‌کند. الف) جریان عبوری از هر مقاومت I 1 I 2و ب) جریانی که از باتری می‌گذرد چقدر است؟ + _ R 1 R 2 ℰ /5 Aپاسخ: مطابق شکل جریان عبوری از باتری، مقاومت R 1 ، و مقاومت R 2 را به ترتیب I = 2 1با I ، I 1 و I 2 نشان داده ایم.الف) بدیهی است که اختالف پتانسیل دو سر مقاومت های R 1 و R 2 برابر با اختالف پتانسیل باتری است. بنابراین داریم:A 0 / 3 = Ω V 0 12 4 = ℰ R = 1 I ⇒ 1 R 1 I = ℰ = 1 V/ 1A 0 / 2 = Ω V 0 12 6 = ℰ R = 2 I ⇒ 2 R 2 I = ℰ = 2 V/ 2ب) اکنون با استفاده از ٔ قاعده انشعاب، جریان عبوری از باتری را می‌یابیم: I = I + I = 3/0A + 2/0A = 5/0A2 1٭ حل مدارهای چندحلقه ای که در حلقه های مختلف از باتری استفاده می‌شود و همچنین سایر به هم بستن های مقاومت ها به غیر از به هم بستن متوالی و موازی جزء برنامهدرسی این کتاب نبوده و نباید در آموزش و ارزشیابی ها ّ مد نظر قرار گیرد.72