حسابان 1

حسابان 1 | درس چهارم: روابط مثلثاتی مجموع و تفاضل زوایا

صفحه ۱۱۰
شکل فعالیت
سؤال 1

۱ در شکل روبه‌رو، چهارضلعی \(ABCD\) یک مستطیل است. اندازه پاره خط \(AF\) برابر ۱ و زوایای α و β داده شده است.

الف) با تکمیل روابط زیر اندازه \(\hat{FEC}\) و \(\hat{AFD}\) را برحسب α و β به‌دست آورید.

\[\begin{cases} \hat{FEC} + 90^\circ + \hat{AEB} = 180^\circ & \text{زاویه } E \text{ نیم صفحه است} \\ \alpha + 90^\circ + \hat{AEB} = 180^\circ & \text{مجموع زوایای داخلی } ABE \end{cases} \Rightarrow \hat{FEC} = \dots\dots\dots\]

\[\dots\dots\dots \Rightarrow \hat{AFD} = \dots\dots\dots\]

اضلاع \(AB\) و \(DC\) با هم موازی و پاره خط \(AF\) به‌صورت مورب آن را قطع کرده است.

ب) اندازه اضلاع \(AD\) و \(DF\) از \(\Delta ADF\) را با توجه به اینکه \(AF = 1\)، برحسب نسبت‌های سینوس و کسینوس \(\hat{DFA}\) بنویسید.

پ) اضلاع \(AE\) و \(EF\) از مثلث قائم‌الزاویه \(AEF\) را، که وتر آن برابر ۱ است، برحسب نسبت‌های سینوس و کسینوس زاویه β بنویسید.

ت) اندازهٔ پاره خط‌های \(BE\)، \(EC\)، \(FC\) و \(AB\) را برحسب نسبت‌های سینوس و کسینوس زاویه α به‌دست آورید.

پاسخ

الف) ابتدا زاویهٔ \(E\) را بررسی می‌کنیم. چون زاویهٔ \(E\) نیم‌صفحه است، داریم:

\[\hat{FEC} + 90^\circ + \hat{AEB} = 180^\circ\]

در مثلث \(ABE\) مجموع زاویه‌های داخلی برابر \(180^\circ\) است، پس:

\[\alpha + 90^\circ + \hat{AEB} = 180^\circ \Rightarrow \hat{AEB} = 90^\circ - \alpha\]

با جای‌گذاری در رابطهٔ اول:

\[\hat{FEC} + 90^\circ + (90^\circ - \alpha) = 180^\circ \Rightarrow \hat{FEC} = \alpha\]

برای زاویهٔ \(\hat{AFD}\) از زاویهٔ \(A\) در مستطیل استفاده می‌کنیم. زاویهٔ \(\hat{DAB}\) قائمه است، پس:

\[\hat{DAF} = 90^\circ - (\alpha+\beta)\]

در مثلث قائم‌الزاویهٔ \(ADF\) (زاویهٔ \(D\) قائمه) داریم:

\[\hat{DAF} + 90^\circ + \hat{AFD} = 180^\circ \Rightarrow \hat{AFD} = 90^\circ - \hat{DAF} = \alpha + \beta\]

چون \(AB\) و \(DC\) موازی‌اند و \(AF\) آن‌ها را قطع کرده است، این نتیجه با زوایای متناظر و متبادل هم سازگار است.

ب) در مثلث \(ADF\) وتر \(AF=1\) است. ضلع \(AD\) روبه‌روی زاویهٔ \(\hat{DFA}\) و ضلع \(DF\) مجاور آن است، پس:

\[AD = AF\sin\hat{DFA} = \sin\hat{DFA} = \sin(\alpha+\beta)\]

\[DF = AF\cos\hat{DFA} = \cos\hat{DFA} = \cos(\alpha+\beta)\]

پ) در مثلث قائم‌الزاویهٔ \(AEF\) وتر \(AF=1\) و زاویهٔ \(\beta\) در رأس \(A\) است. ضلع \(AE\) مجاور زاویهٔ \(\beta\) و ضلع \(EF\) روبه‌روی آن است، پس:

\[AE = AF\cos\beta = \cos\beta\]

\[EF = AF\sin\beta = \sin\beta\]

ت) در مثلث قائم‌الزاویهٔ \(ABE\) وتر \(AE=\cos\beta\) و زاویهٔ \(\alpha\) در رأس \(A\) است. پس:

\[BE = AE\sin\alpha = \cos\beta\sin\alpha\]

\[AB = AE\cos\alpha = \cos\beta\cos\alpha\]

در مثلث قائم‌الزاویهٔ \(FEC\) وتر \(EF=\sin\beta\) و زاویهٔ \(\hat{FEC}=\alpha\) است. پس:

\[EC = EF\cos\alpha = \sin\beta\cos\alpha\]

\[FC = EF\sin\alpha = \sin\beta\sin\alpha\]

فعالیت‌های این فصل
همه فعالیت‌های «فصل ۴: مثلثات» اینجاست.
صفحه ۱۱۰