جواب فعالیت صفحه ۱۰۳ حسابان 1

بازگشت به صفحه کتاب

حسابان 1

حسابان 1 | درس دوم: نسبت‌های مثلثاتی برخی زوایا

صفحه ۱۰۳
شکل فعالیت
سؤال 1

الف) با توجه به شکل، نشان دهید دو مثلث \(\widehat{OQQ'}\) و \(\widehat{OPP'}\) هم‌نهشت هستند.

ب) از تساوی اضلاع نظیر در دو مثلث فوق روابط زیر را همانند نمونه تکمیل کنید.
\[x_Q = -y_P \Rightarrow \cos(\frac{\pi}{2}+\theta) = -\sin\theta\]
\[y_Q = \ldots\ldots\ldots\ldots\ldots\ldots\]

پ) طرف دوم تساوی‌های زیر را با استفاده از روابط قسمت ب کامل کنید.
\[\tan(\frac{\pi}{2}+\theta) = \ldots\ldots\ldots\ldots\ldots\ldots\]
\[\cot(\frac{\pi}{2}+\theta) = \ldots\ldots\ldots\ldots\ldots\ldots\]

پاسخ

الف) هم‌نهشتی دو مثلث \(\widehat{OQQ'}\) و \(\widehat{OPP'}\)

در دایرهٔ مثلثاتی، شعاع دایره برابر \(1\) است، پس:
\[OP = OQ = 1\]

در مثلث \(OPP'\) زاویهٔ \(P'\) قائمه است و زاویهٔ \(\widehat{POP'}\) برابر \(\theta\) است.

در مثلث \(OQQ'\) زاویهٔ \(Q'\) قائمه است. زاویهٔ \(\widehat{QOQ'}\) برابر \(\theta\) است، زیرا زاویهٔ \(OQ\) با محور \(y\) برابر است با:
\[\left(\frac{\pi}{2}+\theta\right)-\frac{\pi}{2}=\theta\]

پس دو مثلث قائم‌الزاویه، وتر آن‌ها برابر و یک زاویهٔ حادهٔ آن‌ها برابر است. بنابراین بر اساس حالت «وتر و یک زاویهٔ حاده»، دو مثلث هم‌نهشت هستند:
\[\widehat{OQQ'} \cong \widehat{OPP'}\]

در این هم‌نهشتی اضلاع نظیر به نظیر عبارت‌اند از:
\[OP' \leftrightarrow OQ', \quad PP' \leftrightarrow QQ'\]

ب) تکمیل روابط

از قسمت الف، طول \(QQ'\) با طول \(PP'\) برابر است و این دو طول از نظر علامت مختصات همان مقدار قدر مطلق را دارند. چون طول \(QQ'\) برابر \(x_P\) است، داریم:
\[y_Q = x_P \Rightarrow \sin\left(\frac{\pi}{2}+\theta\right) = \cos\theta\]

پ) تکمیل تساوی‌ها

با استفاده از روابط قسمت ب:
\[x_Q = -\sin\theta, \qquad y_Q = \cos\theta\]

برای تانژانت داریم:
\[\tan\left(\frac{\pi}{2}+\theta\right)=\frac{y_Q}{x_Q}=\frac{\cos\theta}{-\sin\theta}=-\cot\theta\]

برای کتانژانت داریم:
\[\cot\left(\frac{\pi}{2}+\theta\right)=\frac{x_Q}{y_Q}=\frac{-\sin\theta}{\cos\theta}=-\tan\theta\]

فعالیت‌های این فصل
همه فعالیت‌های «فصل ۴: مثلثات» اینجاست.
صفحه ۱۰۳