جواب بدون عنوان صفحه ۱۰۰ حسابان 1

بازگشت به صفحه کتاب

حسابان 1

حسابان 1 | درس دوم: نسبت‌های مثلثاتی برخی زوایا

صفحه ۱۰۰
سؤال 1

زوایای \(\alpha\) و \(\pi+\alpha\) را در یک دایره‌ی مثلثاتی رسم کنید و نقاط انتهایی کمان‌های روبه‌رو به این دو زاویه را به ترتیب \(Q(x_Q, y_Q)\) و \(P(x_P, y_P)\) بنامید. از دستگاه مختصات واضح است که نقطه \(Q\) قرینه‌ی نقطه‌ی \(P\) نسبت به مبدأ مختصات است و از این رو \(Q(x_Q, y_Q) = Q(-x_P, -y_P)\). اکنون با استدلالی مشابه به فعالیت بالا نشان دهید که روابط روبه‌رو برقرار است.

پاسخ

حل:

زاویهٔ \(\alpha\) را از محور \(x\)ها در ربع اول و زاویهٔ \(\pi+\alpha\) را در ربع سوم دایرهٔ مثلثاتی رسم می‌کنیم. انتهای کمان زاویهٔ \(\alpha\) را \(Q\) و انتهای کمان زاویهٔ \(\pi+\alpha\) را \(P\) می‌نامیم.

با توجه به دستگاه مختصات، نقطهٔ \(Q\) قرینهٔ نقطهٔ \(P\) نسبت به مبدأ است، پس:

\[Q(x_Q, y_Q) = Q(-x_P, -y_P)\]

یعنی:

\[x_Q = -x_P \quad,\quad y_Q = -y_P\]

الف) چون \(x_Q = \cos\alpha\) و \(x_P = \cos(\pi+\alpha)\)، داریم:

\[x_Q = -x_P \Rightarrow \cos\alpha = -\cos(\pi+\alpha) \Rightarrow \cos(\pi+\alpha) = -\cos\alpha\]

و چون \(y_Q = \sin\alpha\) و \(y_P = \sin(\pi+\alpha)\)، داریم:

\[y_Q = -y_P \Rightarrow \sin\alpha = -\sin(\pi+\alpha) \Rightarrow \sin(\pi+\alpha) = -\sin\alpha\]

ب) با استفاده از تعریف تانژانت و کتانژانت و روابط قسمت الف:

\[\tan(\pi+\alpha) = \frac{\sin(\pi+\alpha)}{\cos(\pi+\alpha)} = \frac{-\sin\alpha}{-\cos\alpha} = \tan\alpha\]

\[\cot(\pi+\alpha) = \frac{\cos(\pi+\alpha)}{\sin(\pi+\alpha)} = \frac{-\cos\alpha}{-\sin\alpha} = \cot\alpha\]

بنابراین برای دو زاویهٔ \(\alpha\) و \(\pi+\alpha\) روابط زیر برقرار است:

\[\sin(\pi+\alpha) = -\sin\alpha\]
\[\cos(\pi+\alpha) = -\cos\alpha\]
\[\tan(\pi+\alpha) = \tan\alpha\]
\[\cot(\pi+\alpha) = \cot\alpha\]

دایرهٔ مثلثاتی با زاویهٔ α در ربع اول (نقطهٔ Q) و زاویهٔ π+α در ربع سوم (نقطهٔ P) که نسبت به مبدأ قرینه‌اند
دایرهٔ مثلثاتی با زاویهٔ α در ربع اول (نقطهٔ Q) و زاویهٔ π+α در ربع سوم (نقطهٔ P) که نسبت به مبدأ قرینه‌اند
فعالیت‌های این فصل
همه فعالیت‌های «فصل ۴: مثلثات» اینجاست.
صفحه ۱۰۰