[ اَ بو بَ رِ یِ شَ رَ ] (اِخ) جرجانی خراسانی، محمدبن یحیی بن عبداللََّه بن عباس بن محمدبن صول. یکی از ائمهٔ فضل و ادب. او از ابوداود سیستانی و ابوالعباس مبرد روایت دارد و ابوعبداللََّه مرزبانی و دارقطنی از وی روایت آرند. وی بنوبت معلم راضی باللََّه و ندیم مکتفی و مقتدر باللََّه بود. و در زمان خویش ببازی شطرنج از همهٔ اهل این فن حتی ماوردی دست برده است. وی را تصانیف مشهوره است که صاحب الفهرست اکثر آن را نام برده است از جمله: کتاب الوزراء. کتاب الاوراق. کتاب ادب الکاتب. کتاب الانواع. کتاب اخبار ابی تمام. کتاب اخبار قرامطه. کتاب الغرر. کتاب العباده. کتاب تفضیل السنان و آن را به نام ابوالحسن علی بن الفرات کرده است. کتاب رمضان. کتاب سؤال و جواب رمضان. کتاب الشامل فی علم القرآن. کتاب مناقب علی بن الفرات. کتاب اخبار الجبائی. کتاب العباس بن الاحنف و مختار شعره. کتاب اخبار ابی عمروبن العلاء. کتاب الشطرنج النسخة الاولی. کتاب الشطرنج النسخة الثانیه. و نیز اشعار محدثین را بترتیب حروف تصنیف کرده و از آن جمله است: ابن الرومی. ابوتمام. البحتری. ابونواس. عباس بن احنف. علی بن جهم. ابن طباطبا. ابراهیم بن العباس بن عیینةبن شراعة الصولی. وفات او به سال ۳۳۰ هـ . ق. در بصره بود و او را مستتراً بخاک سپردند و علت استتار او در آخر عمر خبری بود که از علی علیه السلام روایت کرد که عامه و خاصه در کشتن او همداستان شدند. برای دیگر کتب او رجوع به کتاب الفهرست ابن الندیم شود.